Arazi devletten, ağaç ekmesi girişimciden

Çevre ve Orman Bakanlığı’na bağlı Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen özel ağaçlandırma çalışmalarına verilen teşvikler, ilk meyvelerini vermeye başladı. Bozuk orman veya boş orman arazileri ile Hazineye bağlı uygun alanların gerçek veya tüzel kişilerce ağaçlandırılarak yeniden kazanılması ve ıslah edilmesi amacıyla başlatılan proje kapsamında bugüne kadar ağaçlandırılan alan 80.000 hektarı geçti. Bu alanların yaklaşık yarısı ise gelir getirici meyve ormanlarından oluşuyor. Arazinin devlet tarafından ücretsiz tahsis edildiği projede, fidanlar, arazi hazırlığı, dikim veya ekim bedeli ve 3 yıllık bakım giderleri için de düşük faizli olarak, 30 yıla varan sonradan ödemeli kredi imkanı sunuluyor. Üstelik ağaçlardan elde edilen ürünler orman sahibine kalıyor. Böylece şirketler, neredeyse sıfır yatırım maliyeti ile farklı bir alanda ek gelir sağlayabiliyor.
Türkiye’nin mevcut yüzölçümünün yüzde 26’sı ormanlardan oluşuyor. Ormanların yüzde 99’9’u ise devlete ait. Bunun karşısında, dünya orman varlığının yüzde 24’ü özel ormanlardan oluşuyor. Bu oran AB ülkelerinde yüzde 61’i buluyor. Fransa’da ormanların yüzde 74’ü, Almanya’da yüzde 41’i İtalya’da yüzde 60’ı Portekiz’de yüzde 91’i İngiltere’de yüzde 60’ı Amerika’da ise yüzde 71 özel kişi ya da kurumlara ait”¦

Çevre ve Orman Bakanlığı, 1986 yılında çıkan yönetmelikle Türkiye’de gerçek veya tüzel kişilerin özel orman sahibi olmasının önünü açtı. Teşviklerle desteklenen proje ile bugüne kadar 81.000 hektar alana özel ağaçlandırma yapıldı. 2008’de 9.256 hektarlık alanda ağaçlandırma yapılırken, 2009 sonunda 11.500 hektar alana ulaşılması hedefleniyor. Özel ağaçlandırma kapsamında, asli orman ağaçlarının yanı sıra bazı gelir getirici türlerin de dikimi de gerçekleştirildi. 2008 sonu itibari ile 77.610 hektar olan özel orman alanlarının 38 hektarına gelir getirici türler dikildi. Bu kapsamda yaklaşık 9,5 milyon meyve ağacının dikimi yapıldı.

Yönetmelik Değişti
Dolayısıyla özel ağaçlandırma, son dönemde Çevre ve Orman Bakanlığı’nın gündeminde yer alan önemli konular arasında. Bakanlığa bağlı Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü, Cumhuriyet’in 100’üncü yılı olan 2023’e kadar özel olarak ağaçlandırılan sahanın bugünkünün 5 katına yani 400.000 hektara çıkarılmasını hedefliyor. Bu amaçla, bozuk orman alanlarında, orman içi boş alanlarda, Hazine arazilerinde, gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetindeki arazilerde yapılan özel ağaçlandırma, özel erozyon kontrolü, özel fidanlık, özel imar-ihya ve orman fidanlıklarına ait işlemleri düzenleyen Ağaçlandırma Yönetmeliği’nin bazı maddelerinde değişikliğe gidildi.

Ağaçlandırma Genel Müdürlüğü de yayınladığı 19’uncu tamimle özel ağaçlandırma ile ilgili tüm değişiklikleri ve düzenlemeleri tek bir çerçevede topladı. Buna göre, orman kadastrosu yapılmamış orman alanları, yani bozuk orman alanı ya da orman toprağı olarak gösterilen ve verimli orman niteliğinde olmayan arazilerde özel ağaçlandırma yapılabiliyor. Ayrıca kadastrosu yapılan orman alanları, Hazine’nin mülkiyetinde bulunan araziler, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler ile sahipli arazilerde tapu senedi ve tapu çapı olan yerlerde de özel ağaçlandırma yapılabilecek.

Özel Ormanda Ne Yetiştirilebilir?
Özel orman alanı olarak belirlenen arazilerde yalnızca belli türler destekleniyor ve dikimine izin veriliyor. Ancak yelpaze oldukça geniş”¦ Orman alanlarında çam, (fıstıçamı, kızılçam, karaçam) sedir, göknar, ladin, meşe akasya, akçaağaç, karaağaç, sofora, ıhlamur, kayın, gürgen, gladiçya gibi asli orman ürünü veren ağaç ve ağaççık türleri ile ceviz, badem, kestane, kuşburnu, harnup (keçiboynuzu), sakız, defne, alıç, mengeniç, ahlat, mahlep gibi odun dışı orman ürünü veren ağaç ve ağaççık türleri saf veya karışık olarak değerlendirilebiliyor. Ayrıca projede belirtmek şartıyla, ağaçlar arasında kalan toprak alanda alt tür olarak kekik, biberiye, adaçayı, böğürtlen gibi tıbbı, aromatik, yumrulu ve soğanlı bitkilerin yetiştirilmesine de izin veriliyor. Yani; aynı arazide hem meyve ormanına hem de tarlaya sahip olabiliyorsunuz. Tabi yetiştirilecek tür seçilirken iklim şartları da göz önünde bulunduruluyor. Hazine arazilerinde ve sahipli arazilerinde is tüm bu türlerin yanı sıra zeytin de yetiştirilebiliyor.

En Çok Badem Tercih Ediliyor
Öte yandan, bugüne kadar özel ağaçlandırma çalışmalarının yüzde 39’unu şirketler, yüzde 34’ünü köy yönetimleri gerçekleştirirken, yüzde 27’si ise gerçek şahıslar tarafından hayata geçirildi. Bunların yüzde 64’ü orman alanında, yüzde 33’ü Hazine arazisinde, yüzde 3’ü ise özel mülk üzerinde yapıldı. 2008 sonuna kadar en fazla özel ağaçlandırma 10.672 hektar ile Sivas’ta gerçekleşti. Sivas’ı 7.731 hektarla İzmir ve 6.230 hektarla Balıkesir takip ediyor. Artvin, Batman ve Şırnak’ta ise hiç özel orman bulunmuyor.

Özel ağaçlandırma kapsamında gelir getirici meyve ormanları arasında antepfıstığı, badem, ceviz, defne, fıstıkçamı, harnup, kestane, menengiç ve zeytin başta geliyor. En çok tercih edilen tür ise badem”¦ Bugüne kadar 614 proje kapsamında 3.465.500 adet badem ağacı dikildi. Onu 2.724.276 adet ile fıstıkçamı, 1’er milyon ağaçla zeytin ve defne izliyor. Bu ağaç türlerinden cevizin maliyeti hektar başına ortalama 2.000-2.500 TL arasında değişiyor. Badem için ise maliyet 4.500-5.500 TL’yi buluyor. Eğer asli orman türleri tercih edilirse, hektar maliyeti 4.000 TL civarında gerçekleşiyor. Özel ağaçlandırma kapsamında 80.00 hektarlık alanın ağaçlandırması için harcanan toplam rakam ise 317 milyon TL’yi aşıyor.

Arazi Ücretsiz Veriliyor
Orman alanları, özel ve tüzel kişilere proje süresi sonuna kadar ücretsiz olarak tahsis ediliyor. Hazine arazileri ise 49 yıllığına verilebiliyor. Sahipli arazilerde özel ağaçlandırma yapanlara da arazi vergisinde indirim kolaylığı sağlanıyor. Ön etüt raporu ve projelendirme de Çevre ve Orman Bakanlığı’nca ücretsiz olarak yapılıyor ve proje süresi boyunca teknik yardım sağlanıyor. Bunun yanında, uygulama projesinde yer alan arazi hazırlığı, arazinin tel ile çevrilmesi, dikilecek fidanların bedeli, fidan dikimi, 3 yıllık bakım gibi giderler için düşük faizli kredi imkanı sunuluyor. Köy yönetimlerince yapılan özel ağaçlandırma çalışmalarında ise uygulama projelerinde belirtilen tutarın tamamı hibe ediliyor.

30 Yıl Sonra Geri Ödeme
Gerçek ve tüzel kişiler tarafından hızlı gelişen türler ile ceviz, kestane, antepfıstığı gibi gelir getirici türlerle yapılan özel ağaçlandırma çalışmalarına 15 yıl kredi imkanı sunuluyor. Geri ödeme ise sürenin sonunda ekim ayında faizi ile birlikte tek seferde tahsil ediliyor. Çam, meşe, göknar gibi gelişimi 30 yılı aşan türler için yapılan ağaçlandırma çalışmalarında ise kredi süresi 30 yıla kadar uzuyor. Ancak bu türler için verilen kredilerden faiz alınmıyor. Özel ağaçlandırma ile elde edilen meyve ve odun özel orman sahiplerince değerlendiriliyor.

Süreç Nasıl İşliyor?
Özel ağaçlandırma amacıyla müracaatta bulunan tüzel kişiliğe sahip şirketlerin bağlı bulundukları ticaret veya sanayi odalarından alacakları faaliyet belgesini, imza sirkülerini ve ana sözleşmelerini müracaat dilekçelerine eklemeleri gerekiyor. Orman alanlarında saha tahsisleri, Orman Genel Müdürlüğü veya bölge müdürlüklerince sonuçlandırılıyor. Bu kurumlar, özel ağaçlandırma ile ilgili izin raporunu, 1/250000 ölçekli harita, durum planı ve koordinat özet çizelgeleri ile birlikte il müdürlüklerine gönderiyor. İl müdürlükleri, saha tahsisi yapılan kişi ya da kurumlara ağaçlandırma projelerini 90 gün içerisinde ormancılık veya yeminli ormancılık bürolarına onaylatmalarını ve il müdürlüğüne teslim etmeleri gerektiğini belirten yazılı bir tebligat gönderiyor. Projenin verilen süre içerisinde tamamlanamaması halinde ise 30 gün ek süre tanınıyor. İl müdürlükleri teslim edilen projeleri 15 gün içerisinde arazide ve büroda inceliyor. Uygun bulunan projeler onaylanarak bölge müdürlüğü ve genel müdürlüğe gönderiliyor. Saha teslimi, projenin bölge müdürlüğüne ulaşmasından itibaren 15 gün içinde gerçekleşiyor.

Projelendirmede Büro ile Çalışmak Gerekiyor
Özel ağaçlandırma projelerinde Orman Mühendisleri Odası tarafından bu konuda ruhsat almış ormancılık veya yeminli ormancılık büroları ile çalışmak gerekiyor. Bu kurumlar, projelendirilmesi planlanan araziyi ekimi yapılacak türlerin yetişme şartlarına göre etüt ederek değerlendiriyor. Özel ağaçlandırma talebinde bulunulan türlerin yetişme şartlarına uygun olmaması halinde projenin, uygun türleri kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerekiyor.

Tüm türler için toprak analizinin yapılması gerekiyor. Analiz için toprak örneklerinin alınmasını da yine ormancılık büroları tarafından gerçekleştiriliyor. Bu çalışmada 10 hektarlık alana kadar en az 1 adet 10 hektarı geçen alanlarda ise arazinin yapısına göre birden fazla profil açılarak toprak örnekleri alınıyor. Sulama da projelendirmede diğer önemli bir konu”¦ Eğer sulama yapılması öngörülüyorsa su kaynağında da numune alınarak değerlendirilmesi yapılıyor. Ceviz, badem ve kavak türleri ile yapılacak özel ağaçlandırmada, proje sonuna kadar su açığının olduğu dönemlerde sulama yapılacağı öngörülüyor. Toprak ve su analizleri, ağaçlandırma yapılacak alanın bulunduğu ildeki Çevre ve Orman Bakanlığı’na ait toprak laboratuarlarında, olmadığı yerlerde ise özel laboratuarlarda yaptırılıyor.

En Fazla 300 Hektar
Orman alanlarında ve sahipli arazilerde özel ağaçlandırma çalışmalarında alan büyüklüğü için alt sınır 0,5, Hazine arazilerinde ise 2 hektar”¦ Ancak hazine arazilerinde imar planı içinde yer alan ağaçlandırma alanlarında 2 hektar sınırı aranmıyor. Orman alanlarında, Hazine arazilerinde ve sahipli arazilerde tek seferde en fazla 300 hektar sahada ağaçlandırma yapılabiliyor. Ormanlık alanlarda üretim, bakım koruma amaçlı yapılaşmaya da belli ölçülerde izin veriliyor. Ancak bu yapıların prefabrik (konteynır veya karavan) olması gerekiyor. Bunun yanında projenin büyüklüğü ve ihtiyaçlara göre depo, su deposu, sulama ve yangın havuzu, su isale hattı, su kuyusu, elektrik tesisleri ve B tipi tali orman yolu yapımına da izin verilebiliyor.

Denetimi de Yapılıyor
Özel ağaçlandırma sahaları yılda en az bir kere il çevre ve orman müdürlüğü mühendislerince kontrol ediliyor. Taahhüt senedi veya onaylı projesinde belirtilen teknik esaslara uygun hareket etmediği tespit edilenler ile amaç dışı kullanımda bulunanlar il çevre ve orman müdürlüğünce uygun görülen süre sonuna kadar eksikliklerin giderilmesi ve amaç dışı kullanıma (ev yapmak, orman ağacı haricindeki türlerin dikilmesi vb.) son verilmesi için yazılı olarak ikaz ediliyor. Eksiklerin yerine getirilmemesi durumunda 1yıl içinde, amaç dışı kullanımda ise 30 gün içinde proje iptal ediliyor.

Nasıl Başvurulur?
Özel ağaçlandırma çalışması yapmak üzere saha tesis talebinde bulunan gerçek veya tüzel kişilerin müracaatta bulunacakları sahanın yeri ve mevkisini gösteren harita veya kroki ile birlikte işletme şefliği, işletme müdürlüğü veya bölge müdürlüklerine başvurması gerekiyor. Hazine’nin özel mülkiyetindeki arazilerde güncel duruma göre düzenlenmiş tapu senedi ve çaplı tasarruf (tapu çapı) belgesi de gerekli oluyor. Hazine arazileri için başvurular valilikler veya ilçe kaymakamlıklarına yapılabiliyor. Sahipli arazilerde ise tapu senedi, tapu kayıt örneği ve çaplı tasarruf belgesi veya tapu müdürlüklerince onaylı kroki ile birlikte il orman müdürlüğüne müracaat edilebiliyor. Özel ağaçlandırma için birden fazla kişi ortak olarak da başvurabiliyor. Bu durumlarda başvuru dilekçesinde tüm müracaatçıların isim, adres ve imzalarının bulunması gerekiyor.
Kaynak: KobiFinans Dergisi 25. Sayı

Genel Bayilik Başvuru Formu :

7 YORUMLAR

  1. Özel ağaçlandırma için aradığım orman şefi, İstanbul'da özel ağaçlandırma Orman Bakanlığı tarafından 2006 yılında kaldırıldı,diyor.Bu ne biçim iş anlamadım?

  2. Merak ettiğim bir konuydu yeterince bilgilendim teşekkür ederim .Sizi kutlarım.Çalışmalarınızın devamını dilerim.

  3. Geleceğimizi Teminat altına almak istiyorsak mutlaka ülkemezin kırsal kesimlerinde ağaç dikimnin cazip hale getirecek Çevre ve ormanbakanlığı dışında diğer bakanlıklarda koordine kurup kırsalda yaşayan geliri yok denecek kadar az olan vatandaşlara Her diktiğifidan için bir bedel ödyerek daha fazla istihdam ve ağaç dikimi projelerini süratle hayatiyete geçirerek yurdumuzuzn her yerinde mevcut olan boş arazileri sütatle ağaçlandırmada fayda olcağını snaıyorum Bu projeye Samsun Polis emeklileri derneği 2010 yılında tam destek vermiş Giresun İli şebinkarahisar İlçesinde Kelkit ırmağı su havzasında 56 000 fidanın toprakla buluşturulması sağlanmıştır.Geleceğe En Büyük Yatırım Doğaya ağaçdikmekle yapılmalı.

  4. bu bilgi paylaştıgınız için teşekkürler.Acaba bu arazıler nerelerde bulunuyor.Hangi iller için gecerli bu bilgileride paylaşırsanız sevırım.

  5. Ne kadar güzel ve yüce bir çalışma ölsek dahi sadakayı cariyemiz devam edecek normaldede ağaç dikmek isteyen biri olarak çalışma bi harika bence gelecek neslimizide hem düşünmek lasım dimi.

  6. Bu tür, insanların ulaşması neredeyse ise imkansız bilgileri, zahmete girip burada yayınlamanız bu işe meraklı insanlara duyurduğunuz için sizi tebrik ederim çalışmalarınızda başarılar dilerim.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here