Çalışma Şartları Konusunda Baskı Yapmanın Yararları ve Tehlikeleri

Kötü çalışma koşullarına sahip işyerlerine karşı ABD’de verilen mücadele,
aldığımız Nike ürünlerinin nasıl üretildiğini öğrendiğimiz gün başladı. Yirmi
yıl sonra, sevgili iPhonelarımızın nasıl üretildiğini keşfediyoruz ve Apple’a
kendi “Nike tecrübesi”ni yaşatıyoruz.


Apple’ın Çinli ana tedarikçisi Foxconn’da zorunlu mesai, çocuk işçiler,
asgari ücret ihlalleri ve güvenli olmayan çalışma şartlarına dair haberlerin
ardından 2010’da yaşanan işçi intiharları, Apple’ın konumu ve bu yılın ilk
çeyreğindeki 13 milyar dolarlık kârıyla çelişiyor.


Çıkan haberler, Apple’ın ürünlerinin montajını yapan yüz binlerce işçinin
çalışma şartlarını iyileştirmesi için Çin’deki tedarikçilerine baskı yapmasını
isteyen öğrencilerle işçi sendikalarının artan protestosuna yol açtı. ABD’de
sözleşme harici fiyatı 549 dolar olan iPhone4’ün maliyetinde, işçi ücretinin
payı 10 dolar.


Ancak Foxconn’un montaj hatlarındaki zor şartlar, şirketlerin bu küresel
kapitalizm çağındaki sorumluluklarına dair soruları yeniden gündeme getirirken,
tepkiler de bir soru işareti uyandırıyor. Çokuluslu şirketlerin yoksul
ülkelerdeki davranışlarını iyileştirmeye yönelik baskılar, yarardan çok zarar mı
getiriyor?


Apple, daha önceki mücadelelerin hedefindeki giysi ve ayakkabı
üreticilerinden biraz farklı. Şirketin gücü, tüketici baskısının Çin’deki
tedarikçileri gerçekten değiştirebileceğini düşündürtüyor. Günümüzde
küreselleşmenin performansı, diğer seçeneklere kıyasla daha iyi. Bol miktarda
çokuluslu yatırım çeken ülkeler daha hızlı büyüdü, yoksulluk ve çocuk işçi
oranları azaldı.


Çin, küreselleşmenin faydalarına bir örnek. Son 20 yılda hızla artan yabancı
yatırımlar, çarpıcı bir ekonomik büyümeye yol açtı. Peterson Uluslararası
Ekonomi Enstitüsü’nden Nicholas Lardy’ye göre, son on yılda tarım dışı işçi
ücretleri reel olarak yüzde 10 arttı. Dünya Bankası istatistiklerine göre ülkede
1990’ların başında yüzde 64 olan yoksulluk oranı, 2000’lerin ortasında yüzde
17’ye indi.


Yabancı yatırımların es geçtiği Bangladeş’te, nüfusun yarısı korkunç bir
yoksulluk içinde yaşıyor. Bu oran kabaca 1981’dekine eşit. İngiliz iktisatçı
Joan Robinson’ın yarım yüzyıl önce dediği gibi, “kapitalistlerce sömürülmenin
sefaleti, sömürülmemeye kıyasla hiçbir şeydir”. Bu da, Batı’daki müstakbel
aktivistler için bir belirsizlik yaratıyor. Aktivistlere göre kendi görevleri,
Apple gibi çokuluslu şirketleri tedarikçilerin tesislerindeki çalışma şartlarını
iyileştirmenin maliyetinin, itibarlarına yönelik muhtemel zarardan daha az
olduğuna ikna etmek.


Ama Foxconn işçilerinin birinci önceliğinin işlerini korumak olduğu da
unutmamalı. Baskılar hayatlarını iyileştirebildiği gibi, Foxconn’u onları işten
çıkarmaya da yöneltebilir. Üniversitelerin markalı giysilerini üreten
tesislerdeki çalışma şartlarını izleyen İşçi Hakları Birliği’nin Başkanı Scott
Nova, “Markalar bir tesiste yakalanıp baskıya uğrayınca, o tesiste değişiklikler
yapmaya zorlanabilir.


Ama bu değişiklikler maliyeti artırıp teslimat hızını yavaşlatırsa, o
markaların bu tesise verdikleri siparişleri bir iki yıl içinde azaltarak başka
yere yönlendirmesi oldukça kolay” diyor. Kötü çalışma şartlarına sahip
işyerlerini hedef alan harekete dair en önemli gösterge, büyük çokuluslu
markaların tedarikçilerindeki kötü çalışma koşullarının ve düşük ücretlerin,
aradan yıllar geçtiği halde devam etmesi. Ancak Apple’ı eleştirenler umutsuzluğa
kapılmamalı. Çünkü onlar büyük markaları ve perakendecileri, tedarik
hatlarındaki çalışma şartları konusunda sorumluluk almaya ikna etti. Yaptıkları
baskılar, sağlık ve emniyet kurallarına daha iyi uyulmasını da sağladı. Ama
Apple’ın, tedarikçileri kendi sıkı kurallarına mümkün olan en kısa sürede
uydurma konusundaki övünçle bahsettiği yeteneği, şirketin işçi ücretleri ve
haklarıyla ilgili kural koymakta pek sorun yaşamadığını gösteriyor. Bu ilk
aşama. Belki de aktivistler Foxconn işçilerinin hayatının iyileşmesini ve
iPhonelarımız konusunda kendimizi iyi hissetmemizi sağlayabilir.
Kaynak: New
York Times

Genel Bayilik Başvuru Formu :

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here