Damga Vergisi Nedir? Damga Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Damga Vergisi Nedir? Damga Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Nora Carol Photography / Getty Images

Bildiğiniz üzere, damga vergisi oranları 2019 yılında değişikliğe uğradı, 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren 2018 yılında maktu vergi tutarlarının yeniden değerleme oranları da dahil olmak üzere %23,73’lük bir artış yaşandı. Aynı zamanda Damga Vergisi Kanunu kapsamındaki 14. Maddede belirtilen damga vergisine ilişkin üst sınır da arttırıldı ve azami damga vergisi tutarı 2.642.810,00 TL olarak açıklandı. Hal böyle olunca damga vergisi ile ilgili soru işaretlerinde de hatırı sayılır bir artış yaşandı. Genellikle tutarı düşük olduğu için göz ardı edilen damga vergisi hakkında bu yazımızda en çok merak edilen soruların yanıtlarını sizlerle buluşturacağız.

Damga Vergisi Nedir? Damga Vergisi Neden Ödenir?

En az kesilen vergi olarak bilinen damga vergisi, kişilerin diğer kişilerle ya da devlet kurumları ile gerçekleştirdikleri tüm sözleşmelerin resmiyet kazanması amacıyla hem kağıt formunda hem de elektronik formdaki tüm belgeler için ödenen bir vergi olarak tanımlanabilir. Damga vergisi ödenmesi gereken durumlara örnek vermemiz gerekirse kira sözleşmelerinde, 2. el araç satış işlemlerinde, abonelik sözleşmelerinde, mesafeli satış sözleşmelerinde, paket tur satış sözleşmeleri ve benzerlerinde damga vergisi ödenmesi gerektiğini söyleyebiliriz.

Damga vergisinin temeli hukuki ispattır. Sözleşme imzalayan ve damga vergisine tabi olan kişiler damga vergisi ödeme yükümlülüğüne girerler. Fakat damga vergisi ile ilgili önemli bir detay da vardır, eğer kişiler ve devlet kurumları arasında damga vergisine tabi tutulan bir işlem gerçekleşirse, damga vergisi ödemesi tek taraflı olarak kişiler tarafından gerçekleştirilir. Resmi devlet daireleri damga vergisi ödemesinden sorumlu değildir.

Kimler Damga Vergisine Tabi Olur?

Damga Vergisi Kanunu maddelerinde damga vergisine tabi olanlar net bir şekilde belirtilir. Kanuna göre  resmi nitelik taşıyan belgeleri, mektupları veya şerhleri ve bu kağıtların geçerlilik sürelerinin uzatılması, kağıtlarda değişiklik yapılması ile ilgili belgeleri imzalayan kişiler damga vergisi mükellefi sayılır.

Damga vergisine tabi olduğu belirlenen kişiler imzaladıkları kağıtların mahiyeti doğrultusunda önceden belirlenen damga vergisi oranları dahilinde ödeme yaparlar. Resmi nitelik taşıması istenen evrakta birden fazla kişinin imzası olması halinde damga vergisi tüm imza sahipleri için ödenir. Ancak kağıtta imzası olan kişiler aralarında anlaşarak damga vergisine tabi olacak tek bir kişi de belirleyebilirler. Sorumlu tutulan kişi damga vergisinin beyanını da ödemesini de üstlenebilir. Yalnız bu noktada da önemli bir ayrıntı bulunur; damga vergisi ödemesi belirlenen kişi sorumluluğunu yerine getirmezse Maliye Bakanlığı imza sahiplerinin tamamına ceza keser.

Damga Vergisi Ödenmezse Ne Olur?

Damga vergisine tabi olan ve bu konu hakkında farkındalığı bulunmayan kişiler için “Damga vergisi ödenmezse ne olur?” sorusunun yanıtları merak edilir. Damga Vergisi Kanunu kapsamında damga vergisi ödememe cezasının kağıtları ibraz edenlerin sorumluluğu olduğu belirtilir. Birden fazla kişinin imzasının bulunduğu kağıtların damga vergisi ödenmediğinde az önce de belirtildiği gibi ceza bütün imza sahipleri için geçerlidir. İmza sahipleri arasında damga vergisi muafiyeti olan kişi ya da kişilerin bulunması durumunda, muaf olanların hakkını da diğer imza sahipleri öder. Muaf tarafların kağıtta imzalarının bulunması damga vergisi tutarında indirim yapılmasına neden olamaz.

Damga Vergisine Tabi Olmayan Kağıtlar Nelerdir?

Damga vergisi resmiyet kazanması istenen kağıtlara imza atılma hakkı olarak imza atan kişilerden alınan ve göreceli olarak düşük oranlara sahip olan bir vergi çeşididir. Resmi nitelik kazanması gereken tüm kağıtlar için damga vergisi istenmeyebilir. Damga vergisinden muaf olan kağıtlar temel olarak iki ayrı kategori altında toplanır. Damga vergisinden muaf olan kağıtlar şu şekilde sıralanabilir:

  1. Resmi daireler arasında kullanılan ve imzalanan kağıtlar (Atom enerjisi programının uygulanabilirliği için ithalat yapılması için gerekli olan eşyalar için düzenlenen kağıtlar, kişi işlemlerinin gerçekleşebilmesi için resmi daireler tarafından yazılan şerhler, resmi daireler arasında düzenlenen kağıtlar)
  2. Resmi daireler tarafından kişilere verilmek üzere hazırlanan kağıtlar (Köy ihtiyar heyetlerine verilen mazbatalar, noterlerin aldıkları ücretlerin müfredatını gösteren belgeler, resmi daireler tarafından acentalara gönderilen ordinolar)

Damga Vergisi Oranları Nedir?

Damga vergisi oranları diğer vergi türlerine göre oldukça düşüktür ve imzalanan kağıdın kapsamına göre değişiklik gösterebilir. Örneğin kira sözleşmesi noter aracılığı ile gerçekleştiriliyorsa kiracı ve mal sahibi ya da her ikisi birden damga vergisi ödenir. Kira kontratında bulunan tüm nüshalar için ayrı ayrı damga vergisi hesaplama işlemi yapılır.

Kira kontratında belirtilen rakamlar net rakam olarak belirtildiğinde kira bedeli ödemesinin brüt olarak hesaplanması ve damga vergisi tutarının da brüt kira bedeli üzerinden belirlenmesi gerekiyor. Kira kontratları damga vergisi oranı ise binde 1,89 olarak hesaplanıyor. Binde 1,89 oran farklı kağıtlarda değişiklik gösterebildiği için damga vergisine tabi kağıtlar ve damga vergisi oranları özelinde detay vermek istiyoruz.

  • Taahhütnameler için damga vergisi oranı binde 9,48
  • Kira sözleşmeleri 2019 belirlenen damga vergisi oranı binde 1,89
  • Rehin senetleri için damga vergisi oranı binde 9,48
  • İkinci el araçların satış ve devir sözleşmeleri için damga vergisi oranı binde 1,89
  • Resmi kurum ihaleleri sözleşmeleri için damga vergisi oranı binde 9,48
  • Ön ödemeli konut sözleşmeleri için damga vergisi oranı binde 0
  • Perakende elektrik satış sözleşmeleri için damga vergisi oranı binde 9,48
  • Tüketicilere doğal gaz satışı sözleşmeleri için damga vergisi oranı binde 9,48
  • Borç alınan para için hazırlanan makbuz ve senetler için damga vergisi oranı binde 7,59
  • Yıllık gelir vergisi beyannameleri için damga vergisi 72,70 TL
  • Katma değer vergisi beyannameleri damga vergisi ücreti 48,00 TL
  • Gümrük idarelerine verilen beyannameler için damga vergisi ücreti 97,10 TL

Damga Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Damga vergisi ile ilgili en kritik konuların başında “Damga vergisi nedir?” ve “Damga vergisi nasıl hesaplanır?” başlıkları gelir. Damga vergisi ne demek hakkında detaylı bilgi verdikten sonra damga vergisi hesaplama konusuna da geçiş yapabiliriz.

Öncelikle damga vergisi hesaplama işlemini yapmak isteyen kişilerin internet aramaları sonucunda bilgi edinebilecekleri damga vergisi hesaplama araçları olduğunu söylemek istiyoruz. Damga vergisi hesaplama aracı belirlendikten sonra online olarak damga vergisi hesaplanmak istenen kağıt türü, kağıt bedeli ve yıl seçildiği takdirde işlem otomatik olarak gerçekleşir. Ancak konunun özüne girmemiz gerekirse damga vergisi hesaplama ile ilgili kritik noktaları şu şekilde sıralayabiliriz.

Damga vergisi hesaplanan imzalanan kağıt türünün mutlaka doğru belirlenmesi gerekir. Damga vergisi oranları kağıt özelinde değişeceği için kağıt türünün yanlış belirlenmesi durumunda ödemekle mükellef olunan damga vergisi tutarında da değişiklik meydana gelir. Aynı zamanda brüt ücretin de damga vergisi hesaplarken bilinmesi gerekir. En çok noter huzurunda gerçekleştirilen kira sözleşmelerinde karşılaşılan net ücreti brüt ücrete çevirme işleminin atlanmaması gerekir. Aksi takdirde damga vergisinin eksik ödenmesinden ötürü para cezasıyla karşılaşılabilir.

Damga vergisi hesaplama örneğine yeniden dönecek olursak, birçoğumuzu ilgilendiren kira sözleşmeleri damga vergisi hesaplama özelinde yoğunlaşacağız. Damga vergisi, kira sözleşmelerinin süresine göre hesaplanır. Diğer bir deyişle kira kontratı 1 senelik ise 1 sene içerisinde ödenecek brüt kira bedelinin tamamı için damga vergisi oranı uygulanır.

Brüt 3000 TL üzerinden 1 senelik kira sözleşmesinin noter huzurunda imzalandığını düşünürsek damga vergisi hesaplama şu şekilde gerçekleştirilir.

12 ay x 3000 TL = 36000 TL taşınmaz için bir senelik toplam gelir miktarıdır. Damga vergisi oranı kira sözleşmelerinde binde 1,89 olduğu için 36 bin TL’nin binde 1,89’unun alınması gerekir. Bu işlem de: 36.000 x 1,89 / 1000 şeklinde yapılır ve sonuç olarak bahsi geçen kira sözleşmesi için toplamda 68,04 TL tutarında damga vergisi çıkar.

Kira sözleşmelerinde damga vergisi hesaplama oldukça basit ve tek aşamalı bir işlemdir. Ancak kira sözleşmelerinde adi kefalet olduğu takdirde ek bir hesaplamanın daha yapılması gerekir. Kefilli damga vergisi oranı binde 9,48 olduğu için kefilli kira sözleşmeleri damga vergisi hesaplanırken binde 9,48 ve binde 1,89 oranları toplanır ve sözleşme süresine göre ödenecek brüt ücret üzerinden hesaplama yapılır.

Az önce verdiğimiz örnekteki kiralama işleminde adi kefalet olduğu takdirde ilk damga vergisine kefalet damga vergisi oranlarının da eklenmesi gerekir. Yani 0,00948 + 0,00189 oranları toplanır. Elde edilen sonuç olan binde 11,37 olur. 36 bin TL için kefilli kira sözleşmesi damga vergisi de 68,04 TL’den 409,32 TL’ye yükselir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here