IQ Testi Sonuçları Zekanız İle İlgili Ne Söylüyor?

IQ Testi

İnsan olarak var olmamızı ve içerisinde bulunduğumuz çevreye ayak uydurmamızı sağlayan yeti zekamızdır. Her ne kadar zeka kavramı birçok farklı psikolojik ve felsefi açıklamaya maruz kalsa, zeka ile ilgili birçok farklı kuram ortaya atılsa da birçoğumuz önemli ayrımlardan habersiz olarak “zeka” ile ilgili konuşulduğunda doğrudan IQ özelinde bir odaklanma yaşarız.

Online IQ testleri çözeriz, çıkan sonucu sosyal medyada paylaşırız, sonuç kötü geldiğinde ise “kesin bir yanlışlık var” diyerek bir süreliğe IQ testlerinden uzaklaşırız. İşin kötüsü IQ testi sonuçları dahilinde zekamızı tek bir alana indirgeyip içten içe kendimizi sınıflandırırız. Çünkü ön yargılı olduğumuz ya da genel geçer bilgiler doğrultusunda hareket ettiğimiz tüm konularda olduğu gibi IQ testi ile ilgili sınırlı bilgimizin hakimiyetine girmemeyi başaramayız.

Bu yazımızda zeka testleri ve IQ testleri özelinde önemli bilgiler aktaracağız. Yanlış bilinen doğruları ortaya çıkarırken yanıtlanması en elzem soruları da ele alacağız. “Zeka Nedir?”, “IQ Nedir?”, “IQ testleri ile ilgili bilinmesi gerekenler nelerdir?”, “IQ ve EQ arasındaki fark nedir?” ve “En çok tercih edilen IQ testleri hangileridir?” sorularının yanıtları sizleri bekliyor.

Zeka Nedir? Zeka Ne Değildir?

Başında makina çarkları bulunan insan silueti.
Zeka Nedir? Zeka Ne Değildir?

Zeka, tanımlanması ve sınıflandırılması en zor kavramlardan biridir. Bazılarına göre hayal gücünün genişliği, kimlerine göre matematiksel işlem yapma yetisi, kimilerine göre ise yalnızca problem çözme becerisidir. Aslında zeka; ne hayal gücünün genişliğine ne de içerisinde bulunan durumlara adapte olabilme yeteneğine indirgenebilir. Zeka; akıl yürütme, çabuk kavrama, tecrübelerden yola çıkarak çıkarım yapma, soyut düşünebilme, problem çözebilme, çetrefilli fikirleri idrak edebilme ve daha birçok yetenekle bütünleşen kabiliyetlerin bir bütünüdür.

Çok farklı yaklaşımlarla açıklanmaya çalışılan zeka, Çoklu Zeka Kuramı savunucularına göre sayısal ve sözel yetilerden çok daha fazlasıdır. Sözel zeka, görsel zeka, kinestetik zeka, sosyal zeka, içsel zeka, ritmik zeka, okuma zekası, doğa zekası gibi çeşitli bileşkenlerden oluşan zeka; hayat boyu geliştirilebilir. Herkesin zekası kendine özgüdür ve farklı özellikler barındırır. Bu nedenle tek bir sınıflandırmaya göre zeka ile ilgili çıkarımlar yapılmamalıdır. Önemli olanın kişinin kendini geliştirebilmesi ve yeteneklerini parlatabilmesi olduğunu vurgulayan Çoklu Zeka Kuramı, son yıllarda giderek artan bir öneme sahiptir.

Zeka ile ilgili yapılan açıklamaların, zekanın ele alındığı perspektif özelinde değişebilmesi zekanın %100 kabul gören bir tanımının yapılmasını engellemektedir. Bilim insanlarının zeka ile ilgili hem fikir kaldıkları kavramlar da bulunur; gelin, IQ ve EQ kavramlarına kısa bir giriş yapalım.

IQ Nedir? EQ Nedir? IQ ve EQ Arasındaki Fark Nedir?

Intelligence Quotient yani IQ; zeka yaşının takvim yaşına bölümünün 100 ile çarpılması ile elde edilen bir skordur. Diğer bir deyişle IQ zeka puanı olarak basitçe açıklanabilir. Ortalama olarak 100 kabul edilen IQ, doğuştan itibaren değişebilen, hem geliştirilebilen hem de körelebilen bir özellik gösterir. IQ kişinin zekasının yalnızca sözel ve mantıksal alanda gösterdiği performansı ölçümlemek için kullanılan bir puanlama sistemidir. Sanıldığı gibi IQ testi kişinin zekasını bütün kapsamlarda değerlendirmez.

EQ yani Emotional Quotient ise duygusal zeka olarak tanımlanır. Mantıksal zekadan farklı olarak duygusal durumları çözümleme, çıkarım sağlama, empati kurabilme, liderlik etme gibi yetileri kapsayan EQ duygusal zekanın ne kadar gelişmiş olduğu ile ilgili somut çıkarımların yapılmasını sağlar. Kişinin duygu durumunu dengeleyebilmesinin ve hayatta mutlu olmasının en temel bileşenlerinden biri olan duygusal zeka, IQ testleri ile ölçümlenemez.

IQ Testi Nedir? IQ Testleri İle İlgili Bilinmesi Gerekenler Nelerdir?

İlk kez Alfred Binet tarafından geliştirilen ve ismi Alman bilim insanı Wilhelm Stern tarafından konulan IQ testi, kişinin zihinsel becerilerinin rakamsal değerler kullanarak ifade edilmesini sağlayan bir ölçümleme yöntemi olarak tanımlanabilir. Farklı yaş grupları özelinde değişebilen iq testleri sonucunda kişinin mantıksal ve sözel zekası değerlendirilebilir.

Tarih boyunca önemli bir evrimleşme sürecinden geçen zeka testlerinin geçmişi MÖ 2200’lü yıllara kadar geri gider. Çin hükümdarlarının yanlarında çalıştıracakları kişiler arasında tercih yapmalarını sağlamak üzere en ilkel düzeyde IQ testlerinin uygulandığı bilinmektedir.

Günümüzde IQ testleri erişimi oldukça kolaydır. İnternet üzerinden birbirinden farklı amaçlarla gerçekleştirilen hem bilimsel hem de eğlence niteliğine sahip çeşitli zeka testleri bulunabilir. Ancak IQ testi uygulanmasının özel şartları olduğu unutulmamalıdır. IQ testleri sonucu elde edilen sonuçların doğruluğunun arttırılması adına bu zeka testlerinin mümkünse özel alanlarda uygulanması gerekir. Uygulanacak zeka testi gereksinimleri doğrultusunda en uygun yerlerde uzmanların denetiminde ve kişinin yaşına özel hazırlanan testlerin çözülmesi ile birlikte mantıksal ve sözel yetilerin ölçümlenmesi sağlanabilir.

IQ testleri ile ilgili bilinmesi gereken bir diğer önemli şey de bu testlerin sonuçlarının zaman içerisinde değişebilmesidir! Evet, doğru duydunuz! Çok uzun yıllar inanıldığının aksine insan zekası sabit ve değişmez değildir. Kişinin içerisinde bulunduğu toplum, kültürel ilişkileri, özel uğraşları ve ilgi alanları zekasını geliştirebilir. Dolayısıyla farklı zaman dilimlerinde gerçekleştirilen zeka testleri sonuçları arasında farklılıklar oluşabilir.

IQ testleri yazımızda birden fazla kez belirtiğimiz üzere yalnızca kişinin sözel ve matematiksel zekası ile ilgili ölçümleme gerçekleştirir. Kişinin yaratıcılığını da duygusal zekasını da yeteneklerini de değerlendirmez. Aynı şekilde kişinin IQ skoru yetenek gelişimine de indirgenemez.

Bugüne dek çeşitli eğitim, kültür ve sosyo ekonomik özellik gösteren kişilere uygulanan IQ testleri sonuçlarında önemli veriler elde edilmiştir. Örneğin kişinin ailesi ile etkileşiminin kalitesinin IQ skoru üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Mantıksal ve sözel zekanın eş zamanlı ölçümlendiği IQ testlerinden ailevi ilişkileri sağlam ve ailesiyle iletişimi güçlü olanların IQ skorlarının da fazla olduğu gözlemlenmiştir.

IQ Seviye Puanları Nasıl Sınıflandırılır?

Önceden kontrol edilmiş koşullarda uzmanların eşliğinde gerçekleştirilen IQ testleri sonuçları 7 temel kategori altında incelenir. IQ seviyesi 55 – 70 arasında olanların zeka puanı çok düşük; 70 – 85 arasında olanların düşük; 85-100 arasında olanların orta; 100 – 115 arasında olanların ortanın üzeri, 115 – 130 arasında olanların yüksek; 130 – 145 olanların çok yüksek ve 145 – 160 arasında olanların süper olarak kategorilere ayrılmıştır.

İnternetin sunduğu olanaklar neticesinde, geçerliliği sorgulansa da, kişilerin çeşitli IQ testlerine kolay ulaşabilmesi sonucu “IQ seviyen kaç?” sorgulamalarını da beraberinde getirmektedir. Özellikle ebeveynler çocuklarının IQ seviyelerini öğrenmek için fazlasıyla istekli olabilmektedir. Çocukların IQ seviyelerinin ölçümlenmesinde alelade zeka testi uygulamalarının yapılması önerilmez. Çocukların IQ skorlarının zaman içerisinde değişebileceği gerçeği göz ardı edilmemelidir. Doğru şartlar altında gerçekleştirilmeyen IQ testleri sonucuna göre ebeveynlerin harekete geçmemesi büyük bir önem arz etmektedir.

IQ Testleri Ne Zaman Yapılır?

Son yıllarda genellikle merak gidermek amacıyla gerçekleştirilen IQ testleri özünde iki temel durumda yapılır. Kişi yaşıtlarına oranla gelişim sorunları yaşıyorsa ya da yaşıtlarına oranla yüksek bir potansiyele sahip olduğu izlenimini veriyorsa IQ testleri sonuçlarına ihtiyaç duyulabilir. IQ testleri sonuçları %100 kesinlik barındırmasa da uzmanlara ve ebeveynlere yol göstermesi açısından önem taşır. Zeka seviyesi standartların altında olan kişilerin gelişim alanlarının belirlenmesi; zeka seviyesi standartların üzerinde olanların ise doğru yönlendirilmeleri için yol gösterici bir nitelik taşıyan zeka testlerinin temel amacı bireylerin hayatlarını daha iyi bir hale getirmek için adım atılmasını kolaylaştırmaktır. Hazır yeri gelmişken, düşük zeka ve yüksek zeka belirtileri ile de kısa bir bilgilendirme yapmak istiyoruz.

Bir kişinin zeka seviyesinin standartların altında olduğunu gösteren çeşitli belirtiler olabilir. Bu belirtiler arasında; okul başarısızlığı, okumayı geç öğrenme, öğrenme süreçlerinde yavaşlık, sosyal ortamlara uyum sağlayamama, kişisel ihtiyaçlarını ideal şekilde karşılayamama, güvenliğini sağlayamama, doğru ve yanlışı ayırt edememe gibi farklı tutumlar sayılabilir. Her yaş grubunda; bebeklerde, çocuklarda ya da yetişkinlerde zeka geriliği belirtileri farklılaşabilir.

Bir kişinin zeka seviyesinin standartların üzerinde olduğunu gösteren belirtiler de yaş gruplarına göre farklılaşabilir. Genellemek gerekirse kişinin IQ puanının normalden yüksek olduğunu gösteren belirtiler şu şekilde sıralanabilir; uzun süreli bellekte mükemmellik, gelişmiş sözel beceriler, yüksek gözlem yeteneği, aşırı merak, enerjiklik, okuduğunu anlamada başarı, zor işlerin üstesinden kolaylıkla gelme, karmaşık durumları basit yöntemlerle çözebilme.

En Sık Kullanılan IQ Testleri Nelerdir? Hangi Durumlarda Uygulanır?

En sık kullanılan IQ testleri 3 temel kategori altında toplanabilir:

Stanford-Binet Zeka Testi (SB-V)

Theodore Simon ve Alfred Binet tarafından geliştirilen Stanford Binet zeka testi, ilk resmi olarak kabul gören zeka testidir. Her yaş grubuna uygulanabilse de genellikle çocuklara, ergenlere ve genç yetişkinlere uygulanması önerilir. Uzmanlar tarafından bireysel olarak uygulanması gereken Stanford Binet zeka testi ile sözel yargılama, görsel yargılama, kısa süreli bellek ve niceliksel yargılama olmak üzere toplamda dört zihinsel yeteneğin ölçümlenmesi amaçlanır. Üstün yetenekli ve zeka seviyesi düşük olan kişilere uygulanabilen bu zeka testinin ilk sürümü 1905 yılında yayımlansa da zaman içerisinde değişiklikler yapılmıştır. Dildeki gelişmeler, test sonuçlarının ülke ve bölge bazlı değişik sonuçlar vermesi, cinsiyet farklılıklarına göre sonuçların değişmesi gibi nedenlerle geliştirilmesine ihtiyaç duyulan Stanford Binet zeka testi sonuçları IQ skoru 69 ve altında olanlarda zeka geriliği, 140 ve üzerinde olanlarda ise dahilik veya dahiliğe yakınlık arasında sınıflandırılır.

Wechsler Zeka Testi (WAIS-I) (WISC-R)

Hem yetişkinlere hem de çocuklara uygulanabilen Wechsler zeka testi; ilk olarak 1939 yılında David Wechsler tarafından hazırlanmıştır. Bireysel olarak uygulanması gereken bu zeka testi de yaklaşık 1 ila 1,5 saat arasında sürmektedir. Uzmanlar eşliğinde ve uygun koşullarda gerçekleştirildiğinde en doğru sonuçları veren test sözel zeka bölümleri ve performans zeka bölümleri olmak üzere kendi içerisinde iki temel kategoriye ayrılmıştır. Her bir kategori altında da 6 ayrı test bulunur.

Sözel zeka bölümü testlerinde; genel kültür bilgileri ölçümlenir, aritmetik işlemler sorulur, soyutlama yeteneği irdelenir, sözcük dağarcığı hakkında sorular sorulur, işitsel hafıza ölçülür ve muhakeme becerisi test edilir.

Performans zeka bölümü testlerinde ise resimdeki eksikliklerin bulunması istenir, görseller arasında neden sonuç ilişkisinin kurulması beklenir, üç boyutlu nesnelerle yaratıcılık belirlenir, şifre çözme testi yapılır ve el göz koordinasyonu test edilir. Bazı devlet hastaneleri bünyesinde de gerçekleştirilebilen Wechsler Zeka Testinin klinik, araştırma ve eğitim ortamlarında uygulanması önerilir.

Leiter Zeka Testi

Dünya genelinde en çok uygulanan zeka testleri arasında yer alan ve Leiter Uluslararası Performans Testi olarak da adlandırılan Leiter zeka testi, uzmanlar eşliğinde gerçekleştirilmektedir. 2 – 18 yaş arasındaki bireylere uygulanabilen bu test sırasında çocukların zihinsel becerileri test edilir. Her soru için ayrı puanlama sisteminin kullanıldığı bu test sonucunda elde edilen skor çocukların yaşı doğrultusunda yeniden yapılandırılır. Kavram bilgisinin, sınıflandırma becerisinin, sayı kavramının ve ilişki kurma becerilerinin ölçümlendiği Leiter Zeka Testi ülkemizde de dünya genelinde de uygulanmaktadır.

Dünyanın En Zeki 9 İnsanı

Başlığımız ilk bakışta çelişkili gibi görünse de yüksek IQ ile yüksek zekanın bir tutulmasından ötürü dünyanın en zeki insanlarını hep bu başlıkta bir arada görüyoruz. Yapılan farklı zeka testleri sonuçlarına göre IQ seviyeleri genelin üzerinde olan kişiler listemize hazırsanız, yazımızın biraz daha magazinsel kısmına geçiş yapabiliriz. (Sıralama IQ skoruna göre yapılmamıştır)

Stephan Hawking: IQ skoru 160,7

Stephan Hawking

Stephan Hawking’i tanımayan yoktur. ALS hastalığına savaş açan ve bilim dünyasına sunduğu katkılarla gelmiş geçmiş en zeki insanlar arasında gösterilen Hawking’in IQ skoru 160.7!

Kim Ung-Yong: IQ Skoru 210

Kim Ung-Yong

Dahi çocuk dendiğinde akla hemen o geliyor! 6 aylıkken konuşmayı öğrenen, henüz 2 yaşındayken 4 tane dili akıcı bir şekilde konuşabilen ve NASA tarafından 8 yaşında çalışmaya davet edilen Kim Ung-Yong 210 IQ skoru ile dünyanın en zeki insanları arasında gösteriliyor.

Paul Allen : IQ Skoru 170

Paul Allen

Microsoft’un kurucularından biri olan Paul Allen dünyanın hem en zeki hem de zekasını kazanca dönüştürebilen en zengin kişilerden biri olarak kabul ediliyor.

Garry Kasparov : IQ Skoru 190

Garry Kasparov

Satranç dâhisi olarak dünya tarihine geçen Kasparov henüz 22 yaşındayken dünyanın en genç satranç şampiyonu olma unvanını kazandı. Bu başarısının ardında çalışmalarının da etkisi olsa da kendisinin 190 IQ skorunun da azımsanmaması gerektiğini düşünüyoruz!

Albert Einstein: IQ Skoru 160

Albert Einstein

Bilim tarihine damga vuran, İzafiyet teoremini bulan ve zeki kişi dendiğinde akla ilk gelenlerden olan Albert Einstein 160 IQ skoru ile dahi statüsünde yer alan bilim insanları arasında yer alıyor. 1921 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü alan Einstein’in kuantum mekaniği, istatistiksel mekanik, kozmoloji gibi alanlara büyük katkıları bulunuyor.

Wiliam James Sidis : IQ Skoru 250 – 300

Wiliam James Sidis

Dünyanın gelmiş geçmiş en zeki insanları arasında yer aldığı düşünülen William James Sidis 1 Nisan 1898 tarihinde dünyaya gelmiştir. 6 aylık olduğunda alfabeyi çözmesiyle dikkatleri çeken Sidis’in IQ seviyesinin 250 – 300 bandında olduğu düşünülüyor. Yalnızca 8 yaşındayken Latince, İngilizce, Yunanca, İbranice, Rusça, Almanca ve Fransızcayı öğrenen dâhinin şaşırtıcı öyküsü bununla da sınırlı kalmıyor. İlkokuldayken yeni bir dil de geliştirdiği biliniyor! 11 yaşında Harvard Üniversitesine kabul edilen ve aynı sene Harvard Üniversitesinde ders vermeye başlayan Sidis, ilerleyen yıllarda politik görüşleri nedeniyle hayatını gündelik işlerle geçirmek zorunda kalıyor.

Naida Camukova : IQ Skoru 199.37

Naida Camukova

Dünyanın en zeki kadını olarak nam salan Naida Camukova okula henüz 3,5 yaşındayken başladı. 11 senelik eğitimini 7 seneye indirmeyi başaracak denli üstün performans gösteren Camukova, 199.37 puanlık IQ skoru ile dünyanın en zekileri arasında yer alıyor.

Andrew Wiles : IQ Skoru 170

Andrew Wiles

Yaklaşık 350 yıldır kimse tarafından çözülemeyen Fermat’s Last Theorem’i 1995 yılında çözmesi ile dünya gündemine oturan ve matematiğe sağladığı katkılar sebebi ile Sir unvanı alan Andrew Wiles dünyanın en zeki kişileri arasında yer alıyor.

Christopher Hirata : IQ Skoru 225

Christopher Hirata

Caltech Üniversitesinde okumaya başladığında 14; Nasa’da Mars projesinde çalışmaya başladığında ise henüz 16 yaşında olan Christopher Hirata 225 IQ skoru ile dünyanın en zeki isimleri arasında konumlandırılıyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here