Kapitalizm Nedir?

Kapitalizm Nedir?
John Maynard Keynes Britanyalı İktisatçı

Kapitalizm, her şeyden önce günümüzün hakim ekonomik sistemidir. Bu sistemde üretim araçlarının çok büyük bir kısmı kişilere aittir ve bu kişilerce işletilir. Kapitalist sistemde ekonomik aktivitelerin büyük çoğunluğu kar amacıyla gerçekleştirilir.

Özel kuruluşların üretim faktörlerine sahip olduğu bir ekonomik sistem olma özelliği gösteren kapitalizm sisteminde değer para ile ölçülür. Feodal sistemin ortadan kalkmasıyla ortaya çıkan kapitalizm, ekonomik sistem olmanın ötesine geçmiş, bugün sosyal sistemi de ifade eder hale gelmiştir. İnsanların hayallerine ulaşmaya çalıştığı, bu uğurda emeklerini ve bilgilerini sattığı, her edinimin paraya endeksli olduğu kapitalist sistem eleştirildiği kadar farklı kesimlerden talep görmeyi sürdürdüğü için geçerliliğini korur.

 


Sponsorlu Bayilik Teklifi

Panino Pizza Bayilik

Bu yazımızda kapitalizm nedir kısaca açıklayacağız, kapitalist sistem öncesi feodal düzen ile ilgili bilgi aktarıp “kapitalizm ne demek” ile ilgili tüm soru işaretlerini yanıtlamaya çalışacağız.

Feodalite Nedir? Feodal Ne Demek?

Kapitalizm ile ilgili detaylardan önce kapitalizmin henüz ortaya çıkmadığı zamanlarda hakim ekonomik, sosyal ve siyasal düzenden kısaca bahsetmek istiyoruz. “Feodalizm nedir?”, “Feodal nedir?” gibi önemli bilgiler vererek kapitalizm sisteminden devam edeceğiz.

Feodalizm; toplumun sınıflara ayrıldığı ve sosyal hiyerarşinin en tepesinde soyluların yer aldığı toplumsal bir düzen; aynı zamanda ekonomik ve siyasal yönetim şeklidir. Feodalizm toplumsal olduğu kadar ekonomik bir sistem olma özelliğine de sahiptir. Soyluların topraklara sahip olduğu, toplumun geri kalanının soylular için çalıştığı ve karşılığında kendilerine yetecek kadar ürün alıp gerisini soylulara bıraktığı feodal sistem; paranın kullanımının yaygınlaşması ve gücün toprağa bağlı kalmamasıyla kapitalizm sistemi için zemin hazırlamıştır.

Feodal sistemde toprak ve üzerinde yaşayan halk; toprak sahiplerinin malı sayılır. Siyasi birliğin olmadığı bu nedenle toprak sahiplerinin kendi kurallarını koyduğu feodal sistem toprak mülkiyeti kavramı çevresinde şekillenir. “Feodal nedir?” sorusunun yanıtı da feodalitede gizlidir. Feodalizm ile ilgili her şey feodal olarak tanımlanabilir.

Kapitalizm Nedir? Kapitalist Sistem Nedir?

Kapitalizm; sanayi devriminden ve coğrafi keşiflerin sonuç vermesinden sonra zenginleşen kesimin etkisiyle oluşan; paradan ve servetten güç alan, teorik olarak adaletli görülse de pratikte hiç de öyle olmayan; insanların para kazanmak zorunda kaldığı daha doğrusu bırakıldığı; “insanca” yaşamanın ön koşulu gibi gösterilip adaletsizliklerin engellenemediği ekonomik, sosyal ve hatta siyasi bir sistem olarak tanımlanabilir.  

Nasıl ki feodalizmde toprak sahiplerinin tekelinden bahsediliyorsa kapitalizmde de para sahiplerinin hegemonyasında bahsedilebilir. Eşitlik vurgusu yapılan bu sistemde rekabet de özel mülkiyet de miras hakkı da çok önemlidir. Kişilerin zenginleşmesi engellenemez fakat aynı zamanda kişilerin zenginleşebilmesi için gerekli şartların oluşması da paraya endekslidir. Bu sistemin doğasında da “savunulduğunun aksine” eşitlik bulunmaz. Emek veren, isteklerine ulaşmak için çalışan, isteklerine ulaştığı anda yeni ihtiyaçları olduğu düşündürtülen milyarlarca kişi kapitalizm sisteminin olmazsa olmazlarıdır.

Zenginin çok zengin, fakirin ise acınası hale gelebildiği bir sistem olarak da kabul edilen kapitalizm; gelir dengesizliğinde somutlaşır. Toplumsal güveni temel alsa da güvensizlikler üzerine kurulması kapitalizmin bu denli eleştirilmesine neden olur, ama yine kapitalizmin temelinde olan paralı yani “güçlü” kesim bu sistemin devamlılığını sağlamayı başarır.

Kapitalizmin 5 Temel İlkesi

Zenginin daha zengin, fakirin daha fakir olduğu; istisnaların kaideyi bozmayı başaramadığı bir sistem olma özelliği gösteren kapitalizmi daha iyi anlatabilmek adına sizlere bu sistemin 5 temel ilkesini kısaca aktaracağız.

Özel Mülkiyet: Kapitalizm bireylere sınırsız mülkiyet edinme hakkı sunar. Bireyler diledikleri kadar servete sahip olabilirler, istedikleri konuda sözleşme yapabilirler ve kazandıkları servetleri istedikleri alanda değerlendirebilirler. Devlet bu aşamada vatandaşların üzerinden elini de ayağını da çeker.

Miras Hakkı: Özel mülkiyet edinme hakkının bir uzantısıdır miras hakkı ve kapitalist sistemin çarklarını döndürür. Bir kişi edindiği tüm mülkiyeti ya da serveti kendi soyundan olan kişilere aktarma hakkına sahiptir. “Dededen zengin değiliz” yerel söylemimizin kökeni mirasın devredilebilmesidir. Aslına bakılırsa miras hakkında bir adaletsizlik bulunmaz, sorun miras edinimi sırasında emeği olan kişilerin mirastan yararlanamamasıdır. Kapitalizmdeki miras hakkı servetlerin tekelleşmesine neden olur, sosyal statüsü toplumun geri kalanından yüksek olan sınıflar oluşturur, servet durmadan büyür, büyüyen servet ekonomik eşitliğin! temellerini sarsar.

Girişim Özgürlüğü ve Rekabet: Kapitalizm sistem aktörlerine rekabet hakkı sunar. Der ki “istediğin girişimde bulunabilir, istediğin işi yapabilir, istersen hiçbir şey yapmadan varsa daha önce kazandığın parayı harcayabilirsin”. Yine bir özgürlük vaadi söz konusu olsa da yansımaların dramatikliğinde bir değişim olmaz. “Evet rekabet ederim, evet en iyi iş fikirlerini değerlendirir, en iyi şirketlerde çalışır ve en çok parayı kazanabilirim” düşüncesini bireylere empoze eder. İş uygulamaya geldi mi sermaye sıkıntısı başlar, aileden zengin olanların gücüne erişilmez, kuytularda kalmak engellenemez. En iyi şirketlere de girilemez mesela, çünkü o eğitimi alacak şartlara erişim için de para gereklidir. Dememiz o ki kapitalizm kendi dilemmalarının esiridir!

Piyasa Mekanizması: Kapitalizm bir rüya sistem resmi çizer ve bu resmin bütünlüğünü piyasa sisteminin sağlıklı yürümesine indirger. Sistemin düzenli ve sorunsuz çalışması için devletlere yer vermez. Serbest piyasa ekonomisini savunur, fiyatların arz ve talep dengesine göre şekillenmesi gerektiği ilkesini benimser.

Kapitalizmin genel hatlarını açıkladıktan sonra asıl soruya geçiyoruz. “Kapitalist Ne Demek?” ve “Kapitalist Nedir?”

Kapitalist; sohbet ortamlarında diğerlerini “ötekileştirmek” için söylenen bir sözdür, yalnızca kapitalist sistemin içerisinde bulunanları tanımlamaz. Zaman içerisinde anlamı da değişmiştir kapitalistin, ne olunmak istenmediği haline gelmiştir.

İşte burada da acı gerçekler başlar ve kapitalizm kendi ironisini devreye sokar. Günümüzde kapitalist olmayan, gerçekten kapitalist sistemi desteklemeyen ve milyarlarca çarktan biri olmaya karşı direnişi başarıyla sonuçlanan kişiler vardır. Ancak bu kişiler azınlıktadır.

Yaşamak için para kazanmak zorunda olan, istekleri yönetilebilen, hedefleri şekillendirilebilen, düşünceleri değiştirilen ve manipüle edilen; sosyal sınıfını yükseltmek ve parasıyla değer görmek için durmadan çalışmayı göze alabilen kişilere gönül rahatlığı ile kapitalist diyebiliriz. “Siz değil misiniz?” diye sorarsanız iddianızın doğruluğu karşısında boynumuzu eğeriz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here