Ana Sayfa Endüstriyel Kenevir

Endüstriyel Kenevir

Endüstriyel Kenevir Üretimi
Daniel Brothers / Getty Images

Endüstriyel kenevir faydaları ve karlılığı göz önünde bulundurulduğunda, “ülkemizde keneviri yok ettik” söylemlerindeki sitem de dikkate alındığında kenevir yetiştiriciliği yeniden gündeme taşınmıştır. İlaç yapımından kağıt üretimine, kumaş yapımından kozmetik sektörüne kadar birçok farklı alanda kullanılan kenevir bitkisi ile ilgili yepyeni bakış açılarını, kenevirin faydaları hakkında yapılan araştırmaları, kenevirden elde edilen ürünleri, kenevir üretimi şartlarını, kenevir üretimi için bakanlıktan izin alma süreçlerini, kenevir yağı kullanım alanlarını, yurt dışında kenevir üretimi oranlarını ve daha fazlası “Endüstriyel Kenevir” kategorimizde sizleri bekliyor.





Kenevir Nedir?

Tarihi çok eskilere dayanan kenevir; Cannabaceae familyasına ait tek yıllık bir bitki türüdür. Saplarından lif elde edilen ve lifleri kumaş yapımında kullanılan, hamurlu kısmından ise kağıt üretilen kenevirin ana vatanı Orta Asya’dır. Palmat yapraklı, çalımsı, içi boş gövdeli ve yalnızca tek yıllık olan bu bitki birçok sektörde hammadde olarak kullanılmaktadır.

Dünya genelinde faydaları kabul gören ve ekim alanlarına büyük karlılık bırakan kenevir, 1 dönümlük bir araziye ekildiğinde yaklaşık 25 dönümlük bir ormanla eşdeğer oranda oksijen üretebilir. 4 ay gibi kısa bir sürede yetişen bu bitki otomotiv sektöründe, ilaç yapımında, sabun üretiminde, kozmetik sektöründe, bio yakıt üretiminde ve kumaş üretiminde hammadde olarak kullanılabilir. Üstelik kenevir tohumu kenevir yağı üretiminde gerekli olduğu ve bu yağın sayısız faydası bulunduğu için kenevir yağı da kenevirden elde edilen çok önemli bir besin olarak dikkat çeker.

Kenevir Yağı Nedir? Faydaları Nelerdir? Nasıl Elde Edilir?

Kenevir tohumlarının işlenmesi ile elde edilen kenevir yağı; yemeklerin pişirilmesinde kullanılabilen sağlıklı yağlardan biridir. Kansere karşı metabolizmanın bağışıklığını güçlendiren, kötü kolesterolü düşüren, akciğer ve meme kanserine iyi gelen, mineral zengini kenevir yağı aynı zamanda hormonları dengelemesiyle de faydalarını arttırır.





Kenevir Yetiştiriciliği Yasal Mı?

Kenevir yetiştiriciliği yasaktır ve kenevir yalnızca özel izinle üretilebilir. Bunun temel sebebi bazı kenevir çeşitlerinin içerisinde uyuşturucu maddelerin (THC) yer almasıdır. Ancak çok yakın zamanda kenevir üretiminde yeni bir dönem mi başlayacak soruları Erdoğan’ın açıklamaları ile gündeme yeniden oturmuştur. “O bize dost görünen düşmanlar ülkemden kenevir bitkisini söküp attılar” söyleminde bulunduktan sonra kenevir yetiştiriciliği hakkında atılacak adımlar sorgulanmaya başlandı. Erdoğan’ın bu açıklamasını kısa süre sonra ikinci açıklama güçlendirdi. Sakarya ilinin Karasu ilçesinde konuşan Erdoğan “yeni bir kenevir ekimi süreci başlatalım. Kenevir ekiminin birçok katkısı olduğunu göreceğiz.” dedi. Dolayısıyla bazı kenevir çeşitlerinin içerisinde yer alan THC maddesinin tüm kenevir çeşitlerine indirgenemeyeceği, endüstriyel hammadde üretimi amacıyla yetiştirilen kenevirde uyuşturucu madde etkisi olmadığı gerçeği ön plana çıktı. Ayakkabı imalatı, hayvancılık, kuyumculuk, kağıt, inşaat malzemesi, plastik malzeme, biyo yakıt, arıtma gibi birçok farklı amaçla kenevir yetiştiriciliği yapmak isteyenler alarma geçti.

Gıda Tarım Bakanlığı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik

Dünyada 4 milyar dolar büyüklüğünde bir pazara sahip olan kenevirin pazar payının 2025 yılında 11 milyar dolara çıkması öngörülüyor. Ondokuz Mayıs Üniversitesi bünyesinde milli kenevir üretimi yöntemleri üzerinde çalışan ve TÜBİTAK’tan proje desteği alan Doç. Dr. Selim Aytaç, kenevir üretiminde THC maddesi içermeyen kenevir çeşitlerinin tercih edilmesi halinde Türkiye’nin önünün açılacağını vurguladıktan sonra 2016 yılından bu yana uygulanan Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik gündeme oturdu.

Kenevirin üretimine sınırlı olarak izin verilen iller, başvuru şartları ve daha birçok bilgiyi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yönetmeliğinden ulaşabilirsiniz.

Türkiye’nin Hangi Bölgelerinde Kenevir Yetiştiriciliği Yapılabilir?

2016 yılında yürürlüğe giren yönetmelik kapsamında; Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük Kastamonu, Kayseri, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak olmak üzere toplamda 19 ilde ve bu illere bağlı tüm ilçelerde izinli kenevir yetiştiriciliği yapılabilir. Sayılan iller dışındaki bölgelerde kenevir yetiştiriciliği henüz yasal değildir.

Kenevir Yetiştiriciliği İzinleri Nasıl Alınır?

Kenevir lifi, sapı, kenevir tohumu elde etmek veya yasal nitelikteki benzeri amaçlarla kenevir ekimi yapmak isteyen kişilerin en büyük mülki idare amirliğine başvurması gerekir. Başvuru formu, şartların kabul edildiğine dair taahhütname, üretim senesine ilişkin ÇKS belgesi, kenevir tarımı yapılacak arazinin keşif raporu ve nüfus kayıt örneği belgeleri tamamlandıktan sonra başvuru iletilebilir.





Kenevir tarımı bireyler haricinde Bakanlık araştırma enstitüleri veya üniversiteler tarafından da yapılabilir. Bu kurumların izin alabilmesi için en büyük mülki idare amirliğine araştırma yapacak olan kurum yetkilisinin yazılı müracaatını, araştırmanın amacını, kenevir üretiminde kullanılacak arsaların krokisi ve ada-parsel numarasını, araştırma ekibi üyelerinin bilgilerini ve yasal sınırlar içerisinde kenevir üretimi yapılacağına dair taahhütnameyi sunmaları gerekir.

Kenevir Yetiştiriciliğinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kenevir yetiştiriciliği için izin alan çiftçilerin de kurumlarında tabi oldukları bazı yasal uygulamalar bulunur. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca izin verilen çiftçilerin ve kurumların uymaları gereken yasal düzenlemeler şu şekilde sıralanabilir:

• Kenevir üretimine izin verilen amaca uygun hareket edilmelidir.
• Kenevir ekim alanlarını farklı bir amaçla kullanmak yasal değildir.
• Yapılan denetimlerde kamu görevlilerine destek ve yardımcı olunmalıdır.
• Hasat sonrası esrar üretiminin engellenmesi adına kenevir bitkisinin atıkları imha edilmelidir.
• Yetiştiricilik yapanlar elde ettikleri tohumluk için Tohumculuk Kanunu hükümlerine uyum sağlamalıdır. Kenevir üretimi sonunda elde edilen tohumlar mevzuata uygun bir şekilde kullanılabilir.

Endüstriyel Kenevir Hangi Alanlarda Kullanılır?

Endüstriyel kenevir kullanım alanı oldukça geniş olan, birçok farklı sektörde hammadde olarak ihtiyaç duyulan; tarihi çok eskilere dayanan bir bitkidir. Yalnızca 4 ay gibi kısa bir sürede yetişen endüstriyel kenevir; ağaç işleme sanayisi, otomobil sektörü, çay poşeti üretimi, kağıt üretimi, enerji üretimi, kumaş üretimi başta olmak üzere kanvas ürünlerin yapımı, gemi halatı imalatı, ahşap malzeme ve banknot üretimi gibi çeşitli alanlarda önemli bir hammadde olma özelliği gösterir.

NOT: Son dönemde ekonomik dalgalanmalar ve döviz artışı sonrası yükselen kağıt fiyatlarının kenevir üretimi ile normale döneceği, Türkiye’nin yerli kağıt üretimine başlayabileceği ve ekonomik olarak ilerleyebileceği 2018 yılında uzmanlar tarafından ele alınmıştır.

Kenevir Yetiştiriciliği Karlı Mıdır?

Kenevir yetiştiriciliği, kenevir bitkisinin sahip olduğu önemli özellikler nedeniyle oldukça mantıklı ve karlı bir yatırımdır. Bunun temel sebebi az önce belirttiğimiz gibi kenevirin özellikleri ve aynı zamanda kenevir yetişme süresi kısalığıdır.





Sadece 4 ayda yetişen bu bitkinin üretiminin arttırılması ve ihtiyaç duyulan sektörlerde daha fazla kullanılması hem ülke ekonomisi hem de girişimci karlılığı açısından göz ardı edilebilecek bir seviyede değildir.

Kenevir yetiştiriciliği özel izinle gerçekleştirildiğinde hammadde olarak satışı yapılabilir. Üretim yaygınlaşması ile birlikte karlılık da yükselebilir.

Genel anlamda bir rakam vermemiz gerekirse ortalama olarak 1000 m2 yani 2 dönüm araziden 100 kilogram lif elde edilebildiğini, üretilen 100 kg kenevir lifi ile 1500 TL gelir elde edilebildiğini ve 800 TL masraf çıktığını söyleyebiliriz. Tohum amaçlı üretilen endüstriyel kenevir yetiştirilmesi durumunda ise, 1 dönüm araziden yaklaşık 60 kg kenevir tohumu elde edildiğini, ortalama 1500 TL kazanıldığını ve 800 TL masraf çıktığını ifade edebiliriz.

Fakat bu rakamlar sizi şaşırtmasın ya da sektörün karlılığı hakkında yanlış bir fikir vermesin, kenevir üretiminin yaygınlaşması halinde üretim ve kenevir işleme maliyetlerinde de azalma sağlanacağı şimdiden konuşuluyor. Dolayısıyla kenevir yetiştiriciliği maliyeti azalırken, karlılığının ise artması bekleniyor.

Yerli ve Milli Kenevir İçin Çalışmalar Sürüyor

Yerli ve milli kenevir üretimi için tarımsal araştırmalar devam ediyor. “Keneviri ithal ediyoruz, halbuki ülkemiz kenevir yetiştiriciliğinin en iyi yapılabildiği coğrafyalar arasında yer alıyor” farkındalığı yükseliyor.





Geçmiş yıllarda kapitalist düzenin sunduğu yaptırımlar nedeniyle yasaklanan kenevir üretiminin günümüzde en gelişmiş ülkelerde yapılması ve hatta esrar kullanımının yasallaşması Türkiye’de de elde edilen kenevir miktarının arttırılması gerekliliğini destekliyor.

2000 – 2016 yılları arasında Türkiye kenevir üretimi oranlarındaki düşüş, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuya değinmesiyle yeniden ele alınabilir ve kenevir yetiştiriciliği yeniden ülke gündemini ele geçirebilir.

Siz de kenevir yetiştiriciliği ile ilgili adım atmak, kenevir üretimi yaparak kar elde etmek, üstelik kenevir kullanım alanları doğrultusunda ülke ekonomisine de katkıda bulunmak istiyorsanız endüstriyel kenevir yetiştiriciliği hakkındaki yazılarımızı takip edebilirsiniz.