Bedensel sakatlığı olan kişilerin kullanımına yönelik olarak; suni maddelerden, deriden, ağaçtan, metalden bacak ve kol sargısı, muhafaza gömleği, korse ve suni organ gibi teknik yardımcı cihazları imal eden ve onaran kişiler Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni olarak isimlendiriliyor. Organ ya da uzuv kaybında yapılan yapay organlara protez; herhangi bir nedenden dolayı desteklenmesi, korunması sabitlenmesi ya da düzeltilmesi gerekliliği bulunan vücut kısımlarına uygulanan yardımcı cihazlara ise ortez adı veriliyor.
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni’nin Görevleri Nelerdir?
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni mesleğini icra ederken her zaman için doktor reçetelerini esas alarak çalışmaktadır. Yapacak oldukları protezleri doktorun isteklerine uygun olarak hazırlar. Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni’nin görevleri şu şekilde sıralanır:
- Doktorun hazırlamış olduğu reçeteyi ve raporu incelemek,
- Takılacak olan protezin ölçüsünü almak,
- Plastiğin döküleceği kabı ayarlamak ve uygun plastiği dökmek,
- Dökülen plastiğin iç kısmındaki boşluğu doldurmak,
- Yeni modelaj yapmak,
- Protez takılacak olan organın kalan kısmını dökümü yapılan plastiğin içerisine yerleştirmek,
- Protezin ayarını yapıp işi tamamlamak,
- Kalıpları ve patronları çıkarmak,
- Kalıplara ve patronlara uygun olarak şekilde uygun bandaj ve korsetlerin dikimini yapmak,
- Protezlerin onarımlarını ve bakımlarını yapmak.
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni görevini icra ederken; yapay malzemeler, tutkal, oksijen, asetilen, alçı, sargı, bandaj ve korse malzemeleri, kaynak makineleri, torna taşlama frezeleme tezgahları, matkap makineleri, havya ve havya matkapları, ölçme ve kontrol aletleri, markalama aletleri, paftalar, raspa, eğeler, vidalar, testere, torna kalemleri, primler, kamalar ve rafya çeşitleri gibi araç ve gereçlerden yararlanıyorlar.
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni Mesleğinin Gerektirdiği Özellikler
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni olmak isteyen kişilerin;
- El ve parmak becerisine,
- Şekilleri ve cisimleri algılama gücüne sahip,
- İnce ayrıntıları fark edebilen,
- Titiz ve dikkatli kişiler olması gerekiyor.
Hastanelerin atölyelerinde ya da özel atölyelerde; tozlu, kokulu ve gürültülü ortamlarda çalışan Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeninin mesleği gereği uzun süre ayakta kalabilmeye dayanıklı olması önem taşıyor. Ayrıca mesleğin icrası sırasında eğe, matkap, torna gibi aletlerin kullanılıyor olması nedeni ile fiziksel güce ve dayanıklılığa sahip olması da aranılan nitelikler arasında yer alıyor. İşin yapılışı esnasında yoğun kimyasal maddeler kullanılıyor olmasının alerjik hastalıklara ve solunum yolu hastalıklarına neden olabileceğini de hatırlatmakta fayda görüyoruz.
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni Meslek Eğitimi
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni / Ortopedi Teknisyeni mesleğinin eğitimi ortaöğretimden sonra 4 yıl olarak yapılıyor. Bu eğitimi almak isteyen öğrencilerin ortaokulu başarı ile bitirmiş olmaları ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından okul türlerine ve alanlara göre belirlenmiş bulunan giriş koşullarını taşıması şartı aranıyor.
9.sınıfta ortak kültür derslerini gören öğrenciler yıl sonunda alanlarını belirleyebiliyorlar. Seçilen alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlilikleri kazandıracak olan dersler ağırlıklı olarak 10.sınıfta veriliyor. 10.sınıfı tamamlayan öğrenciler hem bölgesel hem sektörel ihtiyaçları hem de okulun donanımı ve kendi ilgileri doğrultusunda dal seçimini gerçekleştiriyorlar. Dala ait yeterlilik kazanmaya yönelik dersler de 11. Ve 12.sınıflarda alınıyor.
Eğitim boyunca; Türkçe, coğrafya, fen, yabancı dil, anatomi – fizyoloji, sağlık eğitimi, genel beslenme, malzeme bilgisi, teknik resim, bilgi ve iletişim teknolojisi, tarih, matematik, felsefe, sağlık hizmetleri, sağlığı koruma bilgisi, ilk yardım, sağlık istatistiği, biyo – mekanik, patoloji, mekanik ve atölye uygulaması derslerini alan öğrenciler; 3. Ve 4.sınıflarda kamu ve özel atölyelerde staj yapıyorlar. Ve hastalar üzerinde uygulamaları gerçekleştiriyorlar. Bunun yanı sıra 9.sınıftaki öğrencilere genel kültür derslerine ilave olarak tanıtım ve yönlendirme dersleri de veriliyor. Sağlık Meslek Lisesi’nden başarı ile mezun olan öğrenciler; YÖK uygulamaları devam ettiği sürece sınavsız geçiş ile meslek yüksekokullarının protez – ortez ön lisans bölümlerine girme hakkına sahip bulunuyorlar. Buradaki eğitimlerini başarı ile tamamlamaları durumunda ise ortopedi teknisyeni – protez teknisyeni olarak mezun olabiliyorlar.
Ön lisans programını başarı ile tamamladıkları takdirde fizyoterapistlik ve biyomedikal mühendisliğine Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı olarak geçme hakkını elde edebiliyorlar.
Ortez / Protez, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hizmetleri’nin Önemli Parçalarından Biridir
En klasik tanıma göre ortezler kas iskelet sistemini destekleyip koruyor. Ortez ve destekler, kas iskelet sisteminde oluşan rahatsızlıklar ve yararlanmalar sonucunda doktorlar tarafından reçete edilerek hastanın iyileşmesine katkı sağlayan medikal cihazlar olarak biliniyor.
Protezler; vücudun eksik olan uzuvlarını taklit edecek şekilde yapılan aygıtlara verilen genel ad olup kullanıldıkları bölgeye göre adlandırılıyorlar. Tümör cerrahileri, yaralanmalar, kangren, iltihap ya da benzer organ hasarları sonucunda hasar gören organ, vücudun geri kalan kısmının sağlığının korunabilmesi için çıkartılıyor. Ve söz konusu organın şeklini ve fonksiyonunu taklit eden protezler, organdan geriye kalan vücut boşluğuna takılıp yardımcı materyaller olarak kullanılıyorlar.
Ekstremite ve fonksiyon kayıpları sonucunda hareket güçlüğü çekmekte olan bireylerin uygun ortez ve protez kullanmaları sonucunda yaşam kalitelerine büyük katkı sağlanabiliyor. Bununla birlikte yapılan hatalı uygulamalar ise kişideki bozuklukların daha ileri seviye ulaşmasına yol açabiliyor.
Ortez ve protezlerin yapımı esnasında pek çok farklı adım uygulanıyor. En doğru sonucun elde edilebilmesi ve yaşam konforunun artırılabilmesi için öncelikle, bireyin hareket kabiliyetinin ve bağımsız iş görebilme becerisinin artırılması hedefleniyor. Seçenekler karşılıklı olarak değerlendirildikten sonra en doğru şekilde uyacak biçimde ve uzunlukta ortez ve protezler üretiliyor. Ancak, bireyin fiziksel bozukluğuna neden olan sebepler ortadan kaldırılıncaya ya da yaralı olan organlar ya da dokular tamamen iyileşene kadar uygulanmaması gerekiyor.
