Restoranlarda, otellerde ve diğer hizmet yerlerinde; salonu ve masaları düzenleyen, misafirleri karşılayan, rezervasyonları alan, yiyecek ve içecek siparişlerini alan, özel teknikler kullanmak suretiyle içecekleri ve yiyecekleri servise hazırlayıp servislerini yapan kişiler servis elemanı (garson) olarak adlandırılıyor.
Servis Elemanlarının Görevleri Nelerdir?
- Yemek masalarının temiz, düzenli ve eşyalarının eksiksiz olmasını sağlamak,
- Müşteriyi karşılayıp hangi masada oturacağı konusunda tavsiyede bulunmak ve masasına kadar müşteriye eşlik etmek,
- Yemek listesini (mönü) müşteriye vermek, mönü ile ilgili olarak müşterilerinin yemek ve içecek tercihi yapmasında yardımcı olmak,
- Kurallara uygun bir şekilde servisi gerçekleştirmek,
- Hesabı almak,
- Müşteriyi uğurlamak,
Salonda yemek servisinden önce ve sonra gerekli olan düzenlemeleri yapmak.
Servis Elemanlarının Kullandıkları Araç, Gereç ve Ekipmanlar Nelerdir?
Servis elemanları mesleklerinin gereklerini yerine getirirken; çelik malzemeleri (çatal, bıçak, kaşık vb.), porselen malzemeleri (tabak, fincan vb. cam malzemeleri (bardak), kumaş malzemeleri (örtü, peçete, kapak vb.) ile masa, sandalye, servis arabası ve benzeri malzemelerden yararlanabiliyorlar.
Servis Elemanı Olmak İsteyenlerde Bulunması Gereken Özellikler Nelerdir?
Servis elemanı (garson) mesleğini seçen kişilerde olması gereken özellikler şu şekilde sıralanabiliyor:
- Uzun süre ayakta çalışabilmeye elverişli olacak şekilde bedenen sağlam ve dayanıklı olmak,
- Dışa dönük, insanlarla iyi iletişim kurabilecek, karşısındaki kişilerin isteklerini ve duygularını anlayabilecek yapıda olmak,
- Güler yüzlü ve saygılı olmak,
- Başkalarını ikna edebilecek yapıda ve sabırlı olmak,
- Görgü ve protokol kurallarına hakim olmak,
- Dikkatli, titiz, temiz ve düzenli olmak,
- Güçlü bir hafızaya sahip olmak.
Servis Elemanlarının Çalışma Ortamları ve Koşulları Nasıldır?
Servis elemanları yiyecek ve içecek servisinin yapıldığı mekanlarda görev yapıyorlar. Çalışma ortamları temiz, düzenli ancak zaman zaman oldukça gürültülü ve kalabalık olabiliyor. Çalışırken mesleklerinin gerektirdiği özel kıyafetler giyiyorlar. Servis elemanları çalışmaları esnasında insanlarla birinci dereceden ilişki içerisinde oluyorlar. Çalışma zamanları genellikle vardiya usulüne göre belirleniyor ve haftanın bir günü izin kullanıyorlar.
Servis Elemanı Meslek Eğitimi Nerelerde Verilir?
Servis elemanı olmak isteyen kişiler, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı mesleki ve teknik ortaöğretim okullarının / kurumlarının Yiyecek İçecek Hizmetleri alanının Servis dalında eğitim alabiliyorlar. Yeterli sayıda kişiden talep gelmesi durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Yiyecek İçecek Hizmetleri alanının Servis dalında eğitimler açılabiliyor. Bunun yanı sıra özel kurslar, T.C. Turizm Bakanlığı Turizm Eğitim Merkezleri’nde (TUREM) ve İŞKUR kurslarında da servis elemanı mesleği eğitimleri verilebiliyor.
Servis Elemanı Meslek Eğitimine Giriş Koşulları Nelerdir?
Bu alanda eğitim görmek isteyen kişilerin ortaokulu tamamlamış olmaları, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından okul türlerine ve alana / dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımaları gerekiyor.
Servis Elemanı Meslek Eğitiminin Süresi ve İçeriği Nedir?
Servis elemanı meslek eğitiminin süresi 4 yıl olup 9. sınıfta ortak genel kültür dersleri veriliyor ve yıl sonunda öğrenci alanını belirleyebiliyor. Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlilik kazandıran dersler ise ağırlıklı olarak 10. sınıfta veriliyor. 10. sınıfın sonunda bölgesel ve sektörel ihtiyaçlara, okulun donanımına, öğretmen ve fiziki kapasiteye, öğrencilerin ilgi, istek ve yeteneklerine göre dal seçimleri yapılıyor. Dala ait yeterlilikleri içeren dersler ise 11. ve 12. sınıflarda verilebiliyor. Servis elemanı meslek eğitimleri okulda hem teorik hem uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak yürütülüyor. Servis elemanı meslek eğitimini bitirenler meslek lisesi diploması almaya hak kazanıyorlar.
Günümüzde servis elemanlarının çalışabilecekleri pek çok farklı kurum ve kuruluş bulunuyor. Buna göre çalışma alanları şu şekilde sıralanabiliyor:
Otellerin servis bölümlerinde (restoran, teras, ziyafet salonu, lobby, gece kulübü, bar, kahvaltı salonu, oda servisi, toplantı salonu, havuz servisi, diskotek, Amerikan bar, servis bar, snack bar, vitamin bar, dans bar, root bar, restoran bar)
- Restoranlarda,
- Pansiyonlarda,
- Misafirhanelerde,
- Motellerde,
- Kamp tesislerinde,
- Tatil köylerinde ve
- Özel yatlarda çalışabiliyorlar.
Servis elemanları mesleki bilgileri ve becerileri yeterli olduğu sürece, hızla gelişen turizm sektöründe farklı pozisyonlarda görev alabiliyorlar. Bu konuda eğitimi olan ve yabancı dil bilen kişiler kolaylıkla iş bulabiliyorlar. Yiyecek içecek sunumunda otomasyona gidilememesi nedeni ile garsonluk geçerli bir meslek olmaya ve bu pesle elemanlarına ihtiyaç duyulmaya devam ediyor. Bununla birlikte servis elemanlarının iş bulma durumu mevsimlere göre değişiklik gösterebiliyor. Yaz aylarında servis elemanlarına daha çok ihtiyaç duyulurken kış aylarında bu oranın azalabildiği biliniyor.
Servis Elemanlarının Kazançları Nasıldır?
İşletmelerde mesleki eğitimlerini görmekte olan öğrenciler, 3308 sayılı Meslek Eğitim Kanunu kapsamında olmak üzere; işletmelerden asgari ücretin net tutarının % 15 ya da % 30’undan az olmamak üzere ücretlendiriliyorlar. Bu kapsamdaki öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primlerini devlet karşılıyor. Ayrıca öğrenciler, mesleki eğitim gördükleri işletmelerin sahip olduğu sosyal imkanlardan da faydalanabiliyorlar.
Servis elemanı olarak çalışan kişilerin ücretleri, çalıştıkları sektörün özelliklerine göre değişiklik gösterebiliyor. İller Bankası ya da öğretmenevleri gibi kamu kuruluşlarına ait sosyal tesislerde işçi statüsünde çalışmakta olan servis elemanları, işe ilk girişlerinde asgari ücret düzeyinde maaş alıyorlar. Birkaç ay sonra maaşları, toplu sözleşme hükümlerine bağlı olarak asgari ücretin 2- 3 katına kadar çıkabiliyor.
Otel, motel ve lokanta gibi özel işyerlerinde servis elemanı olarak çalışan kişilerin aldıkları ücretler için kesin rakamlar veremiyoruz. Çünkü ücretler işyerinin büyüklüğüne göre farklılaşabiliyor. Ayrıca kişinin göstermekte olduğu performansa göre de ücretler değişebiliyor. Bunun yanı sıra bahşişlerden de yüklü kazanç elde edebildikleri de biliniyor.
Meslek liselerinin Yiyecek İçecek Hizmetleri alanı Servis dalından mezun olan kişiler istedikleri takdirde ÖSYS Kılavuzu kapsamında belirlenmiş olan ön lisans programlarına sınavsız geçiş için başvuruda bulunabiliyorlar. Ayrıca; yükseköğretim giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde ÖSYS Kılavuzu’nda belirtilen programlara yerleştirilebiliyorlar. Ustalık belgesine sahip bulunan meslek elemanları, mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenen İş Pedagojisi kursunu katılıp başarılı olmaları durumunda Usta Öğreticilik belgesine sahip olabiliyorlar.
