Tarım ve Orman Bakanlığı, 2007 yılından bu yana Tarım Kanunu’nun 19/g maddesi uyarınca Ar-Ge projelerine destek sağlıyor. Hem bakanlığın hem de sektörün ihtiyacı olan konularda araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi amacı ile üniversiteler, meslek kuruluşları, sivil toplum ve çiftçi kuruluşları ile özel sektör tarafından hazırlanan Ar-Ge projeleri destekleniyor.
Ar-Ge Destek Programı’nın öncelikleri;
Özel sektör Ar-Ge kültürü ve kapasitesi ile yeni tür, çeşit, ürün, model vb. geliştirilmesi ve çıktıların, çiftçilere ve tarımsal sanayiye aktarılması şeklinde ifade ediliyor.
TAGEM 2018 Yılında Proje Başına 3 Milyon TL Destek Sağladı
Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM’İn 2018 yılı Araştırma – Geliştirme Destek Programı kapsamında proje başına 3 milyon TL destek vermişti. Bu kapsamda verilen destek karşılıksız olup proje tutarının % 70’ini kapsıyordu. Yine Ar-Ge Destek Programı kapsamında proje başvuruları için 2019 yılında da 15. Proje Çağrısı yayınlandı.
Çağrı kapsamında başvuruda bulunacak olan projelerin konusunun 15. Çağrı Öncelikli Ar-Ge Konuları kapsamında olması gerekiyor. Söz konusu Öncelikli Ar-Ge konuları iki grup altında toplanıyor.
Tarım Ekonomisi başlığı altında yer alan konular 1. Grup öncelikli Ar-Ge konuları olup bu projelerde Bakanlık Desteklerinin üst limiti 300.000 TL olarak uygulanıyor. Bu kapsamda hazırlanacak olan projeler için proje bütçesinin tamamı söz konusu desteğin üst limiti dahilinde Bakanlık tarafından karşılanabiliyor ve ortaklık şartı aranmıyor.
Öncelikli Ar-Ge konuları arasında yer alan Tarım Ekonomisi başlığı kapsamının dışında kalan konular “2. Grup Öncelikli Ar-Ge Konuları” olarak değerlendiriliyor. Bu konulardaki projelerde Bakanlık Destek üst limiti ise 3.000.000 TL olarak uygulanıyor. 2. Grup Öncelikli Ar-Ge Konuları kapsamında hazırlanacak olan projelerde, proje bütçesinin en fazla %70’i destek üst limiti dahilinde bakanlık tarafından karşılanıyor. Proje bütçesinde en az %30 oranında başvuran / proje ortağı kurum katkısı gösteriliyor. Ayrıca 2. Grup Öncelikli Ar-Ge Konuları kapsamındaki projelerde ortaklık şartı aranıyor. Bu kapsamda yer alan projelerdeki ortaklık kuralları şu şekilde belirtiliyor:
- Üniversiteler, özel sektör ya da sivil toplum kuruluşlarından en az biri ile işbirliği sağlanmadan 2.Grup Öncelikli Ar-Ge Konuları kapsamında müstakil olarak proje başvurusunda bulunamıyorlar. Gerekli görülmesi durumunda ise bu iş birliğine ilave olacak şekilde diğer kurum / kuruluşlar da proje ortağı olarak dahil edilebiliyorlar.
- Özel sektör, Sivil Toplum ve Çiftçi Kuruluşları ile Meslek Kuruluşları; TAGEM (Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü)’e bağlı araştırma enstitüleri ya da araştırma yetkisi verilmiş olan Bakanlık kuruluşlarıyla işbirliği yapılmadan 2.Grup Öncelikli Ar-Ge Konular kapsamında müstakil olarak proje başvurusunda bulunamıyorlar. Gerekli görülmesi durumunda bu iş birliğine ilave olarak diğer kurum / kuruluşlar da proje ortağı olarak dahil edilebiliyorlar.
1.Grup Öncelikli Ar-Ge Konuları
Tarım Ekonomisi başlığı altında yer alan konular kapsamında;
- Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından uygulanmakta olan politikaların ve desteklerin etkilerinin ölçümlenmesi,
- Gıda israflarının ve kayıplarının ölçümlenmesi,
- Ülkemizin mevcuttaki tarımsal örgüt yapısının ve etkinliğinin incelenerek uygun örgütlenme modellerinin geliştirilmesi,
- Ülkemizde seçilmiş olan ürünlerdeki (ekmek – un – buğday, tavuk eti, peynir, fındık, portakal, elma, biber, soğan, nohut, kırmızı et, yumurta, zeytin – zeytinyağı, çay, limon, domates, patates, kuru fasulye, mercimek) gıda arz zincirleri yapısının (aktörler ve aşamalar, maliyet ve marj ilişkileri, rekabet ihlalleri, fiyat, çiftçilerin durumu) analiz edilerek uygun politika önerilerinin geliştirilmesi,
- Hayvancılık işletmelerinde ekolojik özellikler göz önünde bulundurularak optimum işletme ölçeklerinin belirlenmesi ve bunların maliyetlerinin araştırılması, verimlilik ve ekonomik analizlerinin yapılması,
- Ülkemizin tarım ürünleri ticaretinde rakip ülkelerin üretim desenlerinin analiz edilmesi,
- Ülkemizde gıda tüketiminin yapısı ve gelişimi,
- Türkiye’nin tarım ürünleri piyasasına dair arz, talep ve risk analizleri yer alıyor.
2.Grup Öncelikli Ar-Ge Konuları
Tarım Ekonomisi başlığı altında kalan konular ise aşağıda belirttiğimiz başlıklar altında toplanıyor.
Bahçe Bitkileri
- Bahçe bitkileri ile ilgili olarak biyotik, abiyotik stres koşullarına tolerant anaç, çeşit ve ileri ıslah yetiştirme teknikleri ile teknolojilerinin geliştirilmesi,
- Bahçe bitkilerinde karşılaşılan hasat ve hasat sonu kayıplarının önlenmesini sağlayabilecek yeni teknolojilerin geliştirilmesi,
- Yerel kışlık ve fonksiyonel gıda üretimine yönelik olacak şekilde sebze gen kaynaklarından yararlanılarak kışlık sebze ıslahı, mevcutta gen havuzlarında bulunmakta olan yarı – yol materyallerinin kullanımı ile yeni çeşitler geliştirilmesi,
- Ticarete konu edilen süs bitkilerinin ıslah edilmesi ve çeşit geliştirme çalışmaları
Bitki Sağlığı
- Kültür bitkilerinde bulunan zararlı organizmalara karşı biyoteknik ve biyolojik mücadeleye temel olan bitki koruma ürünlerinin yerli imkanların kullanımı ile üretilmesi,
- Ülkemizde yeni giren ya da sınırlı alanlarda bulunmakta olan zararlı organizmaların tespit edilmesi, ekonomik zarar eşiklerinin belirlenmesine ve mücadelesine yönelik çalışmalar,
- Depo hastalık ve zararlıları ile mücadele etmede kullanılabilecek olanakların araştırılması,
- Organik tarımda kullanılabilecek olan bitki koruma yöntemlerinin / ürünlerinin belirlenmesi, geliştirilmesi ve üretilmesi
- Kültür bitkilerinde bulunan zararlı organizmalara karşı tahmin ve uyarı modellerinin hem de uzaktan algılama sistemlerinin oluşturulması ya da mevcut olanların geliştirilmesi,
- Pestitlerin çevreye olan etkilerinin azaltılması ve tarım ilaçlarına yönelik toksikolojik testlerin GLP şartlarında yapılabilirliğinin sağlanması
Gıda ve Yem
- Ülkemizde üretimi yapılmamakla birlikte yaygın olarak kullanımı söz konusu olan ve mevzuatta da yer alan gıda katkı maddelerinin geliştirilip ticari boyutta üretilmesi,
- İhracat potansiyelinin yüksek olduğu bilinen ürünlerden katma değerli yeni gıdaların geliştirilip ticari boyutta üretilmesi,
- Yem katkı maddelerinin, yem hammaddelerinin, ikame yemlerin ve pet mamalarının geliştirilip ticari boyutta üretilmesi,
- Gıda ve yem sanayi atıklarının / artıklarının alternatif yöntemler kullanılarak değerlendirilmesi,
- Şekerli mamullerde bulunan şeker kaynağının tespit edilmesi
Hayvan Sağlığı
- Aşı ve serum gibi veteriner biyolojik desteklerinin geliştirilip ticari boyutta üretilmesi,
- Veteriner sağlık ürünleri ile etken maddelerinin geliştirilip ticari boyutta üretilmesi,
- Bitkisel ekstraktların hayvan sağlığında kullanılma olanaklarına dair çalışmalar gerçekleştirilmesi
Hayvancılık ve Su Ürünleri
- Türkiye’de üretimi yapılmayan yeni türlerin ekonomimize kazandırılması,
- Su ürünlerinde ve hayvancılıkta verim artışına yönelik olarak ıslahın, yetiştiricilik sisteminin ve teknolojisinin geliştirilmesi,
- Hayvancılıkta döl veriminin artırılmasına yönelik araştırmalar yapılması,
- Hayvan barınakları ile ilgili olarak yeni teknolojilerin geliştirilmesi
Tarla Bitkileri
- Tarla bitkilerinde ileri teknolojilerin kullanımı ile abiyotik ve biyotik stres faktörlerine toleranslı / dayanıklı, pazar taleplerine uygun çeşitlerin geliştirilip yaygınlaştırılması,
- Son ürün eldesine yönelik olarak tıbbi ve aromatik bitkilerle boyar bitki çalışmalarının yapılması,
- Yerli şeker pancarı tohumu geliştirilmesi
Toprak – Su Kaynakları
- Bitkisel ve hayvanların değerlendirilmesi yolu ile gübre ve enerji türü ürünlere dönüştürülmesine yönelik çalışmalar yapılması,
- Yerel kaynaklardan piyasaya arz edilebilecek nitelikte etkili mikrobiyal, organomineral ve nano gübrelerin geliştirilmesi,
- İklim değişikliğinin tarıma olan etkilerinin belirlenmesinde / azaltılmasında ve tarımsal su yönetiminde ileri / yeni teknolojilerin kullanılması,
- Çevresel kirleticilerin tarımsal ekosistem üzerine olan etkilerinin araştırılıp azaltılmasına yönelik çalışmalar
Tarım Teknolojileri ve Mekanizasyon
- Tarımda verimi arttırıcı, maliyetleri düşürücü yerli tarım makine ve teknolojilerinin geliştirilmesi,
- Elektrikli kendine yürür traktör, ilaçlama makinesi gibi tarım makinelerinin geliştirilmesi,
- Hassas ve akıllı tarım uygulamalarının geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılması,
- Tarımsal analizlerde kullanılmak üzere laboratuvar cihazlarının geliştirilmesi
Tarım Sektörü Ar – Ge Destekleri Kapsamında Bakanlık Tarafından Desteklenen Uygun Maliyetler Nelerdir?
Bakanlık tarafından desteklenecek uygun maliyetler kavramı, projenin hayata geçirilebilmesi için zorunlu olan giderleri ifade ediyor. Projeler ile ilgili olarak sunulacak bütçelerin gerçek maliyetlere yani projenin uygulaması esnasında yapılacak olan fiili maliyetlere dayandırılması gerekiyor.
Projede gerçekleştirilecek olan tüm maliyetlerin proje formunda yer alan proje bütçesi kısmında belirtilmesi gerekiyor. Bütçe hazırlığı aşamasında ise tüm kalemlerin kendi alt kalemlerine ayrılmış olması, her bir alt kalem için birimin niteliğinin ve adedinin mutlaka belirtilmiş olması talep ediliyor.
Uygun maliyetler, projenin yürütülebilmesi için gerekli olan proje sahibi ya da ortağı tarafından gerçekleştirilen ve hesaplaması gerçek tutarlar üzerinden yapılan maliyet kalemlerinin toplamından oluşuyor.
Bakanlık Tarafından Desteklenecek Kalemler Proje Çağrısı İlan Metninde Ayrıntılı Bir Şekilde Yer Alıyor
Bakanlık tarafından bu program kapsamında;
- Alet, teçhizat, makine, yazılım ve donanımlar,
- Taşınır malzemeler ile sarf malzemeleri,
- Araştırma için gerekli olan ilaç, tohum, gübre, hormon ve benzeri girdi alımları,
- Anket, analiz, deneme, ekonometrik modelleme, on biner TL’yi geçmeyecek şekilde en fazla iki danışman olmak koşulu ile danışmanlık, ayda 10 günden az süreli olmak üzere kısa süreli işçilik ve benzeri hizmet alımları,
- Projede kullanılacak olan cihaz, ekipman, bina ve laboratuvar gibi yapılar hariç olmak üzere sera ve benzerlerinin bakım ve onarım giderleri,
- Patent, tescil ve sertifikasyon ile ilgili giderler,
- Yurtiçinde gerçekleşecek olan nakliye ve seyahat giderleri,
- Proje konusu ile ilgili olmak koşulu ile yurt içi toplantı, sempozyum, konferans ve benzeri yerlere ulaşım, katılım bedeli, konaklama ve iaşe bedeli dahil seyahat ücretleri karşılanıyor.
Proje Ortağı Nedir?
Ar – Ge desteğine konu olan projenin yürütülmesi ve sonuçlanması sürecinde doğrudan ya da dolaylı olarak fayda elde edip, bunun karşılığında yürütücü kuruma projenin yürütülmesi aşamasında katkıda bulunan, başvuru evrakları arasında yer almakta olan ortaklık beyannamesini imzalayan ve ilgili proje formunda açıkça belirtilen kurum / kuruluşlar Proje Ortağı olarak adlandırılıyor.
Üniversiteler; özel sektör ya da sivil toplum kuruluşlarının en az bir tanesi ile işbirliği olmadığı takdirde bu program kapsamında müstakil olarak proje başvurusunda bulunamıyorlar. Ancak; gerekli görülmesi durumunda ise bu iş birliğine ilave olacak şekilde diğer kurum / kuruluşlar da proje ortağı olarak dahil edilebiliyorlar.
Özel sektör, Sivil Toplum Kuruluşları ve Çiftçi Kuruluşları ile Meslek Kuruluşları; TAGEM)’e bağlı araştırma enstitüleri ya da araştırma yetkisi verilmiş olan Bakanlık kuruluşlarıyla iş birliği yapılmadan 2.Grup Öncelikli Ar-Ge Konular kapsamında müstakil olarak proje başvurusunda bulunamıyorlar. Gerekli görülmesi durumunda bu iş birliğine ilave olarak diğer kurum / kuruluşlar da proje ortağı olarak dahil edilebiliyorlar.
Ar – Ge Destek Programına İlişkin Bu Detayları Gözden Kaçırmayın
Bakanlık söz konusu destek programını zorunlu hallerin söz konusu olduğu durumlarda sürecin herhangi bir aşamasında iptal etme hakkına sahip bulunuyor. Bu durumda başvuru sahipleri Bakanlıktan herhangi bir hak iddia edemiyorlar.
Bu program kapsamında yürütücü kurum olarak; üniversiteler, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve çiftçi kuruluşları ile meslek kuruluşları başvuruda bulunabiliyorlar. Söz konusu kurum / kuruluşlar çağrı dönemi içinde yürütücü olarak yalnızca bir proje ile destek alabiliyorlar. Kurum / kuruluşlar program kapsamında en fazla iki adet devam eden projede yürütücü kurum / kuruluş olarak bulunabiliyorlar.
Proje yürütücülerinde en az lisans mezunu Türk vatandaşı olmaları şartı aranıyor. Devam eden projelerde aynı anda bir projede yürütücü ve iki projede yardımcı araştırmacı olarak görev alınabiliyor. Ayrıca; proje yürütücüsünün ve yardımcı araştırmacıların, proje yürütücü kurumun / kuruluşun ya da proje ortağı olan kurumun / kuruluşun personeli olması zorunluluğu bulunmuyor. TAGEM’e bağlı olan enstitüler ile araştırma yetkisi verilmiş bulunan Tarım ve Orman Bakanlığı kuruluşlarında görev yapmakta olan kişiler projelerde yürütücü ya da danışman olamıyor ancak yardımcı araştırmacı olarak görev alabiliyorlar.
