İroni Nedir? İroni Nasıl Yapılır?

Dildeki bazı kelimelerin kullanılmasına farklı anlamlar yüklenmesi ister istemez kavram karmaşalarına neden oluyor. Artık insanlar kelimelere ya da terimlere tam anlamıyla hakim olmasalar dahi daha farklı görünebilmek için konuşmalarını bilmedikleri kelimelerle süslemeyi tercih ediyor. Dolayısıyla çok kullanılmasına rağmen bazı kelimelerin anlamları muallaklığını korumayı sürdürüyor. O kelimelerden biri de şüphesiz “ironi” olarak ön plana çıkıyor.

İroni Ne Demek?

Kuşlar giremez anlamlı bir tabelanın üzerine bir kuş konmuş. İki tezat ile tam bir ironi örneği
İşte tam bir ironi

Bazen cümleler kurulurken ve cümlelerdeki kelimeler seçilirken asıl ifade edilmek istenin tam tersi şekilde hareket edilir. Söylenmek istenenin tam tersinin ifade edildiği, alayın ve söz sanatlarının kullanıldığı ifadeler “ironi” olarak tanımlanır.

Gerçeklik ve algılanan, ifade edilen ile kast edilen, söylenen ve amaçlanan arasındaki fark ironidir. Bir kişiye ya da bir olaya karşı yapılmış olabilir. Gerçekleşebilmesi için gereken temel unsur konunun muhatabından ziyade karşı tarafa aktarılması istenen mesajın başarısıdır. Bu açıdan yaklaşıldığında bir nevi söz sanatı olarak da kabul edilir. Yapılması düşünüldüğü kadar kolay da değildir, bu sanata başvuracak kişilerin ustalığı hakkının verilmesi adına olmazsa olmaz unsurdur.

İroni yapmak kadar, yapılan zamanlama da bu açıdan oldukça önemlidir. Arkadaş sohbetlerinde yapıldığı ancak anlaşılmadığı; dolayısıyla karşı tarafta istenen etkinin yaratılmadığı birçok olayla karşılaşmak mümkündür. Bu nedenle biraz “iğneleyici” olsa da ironi üstatlarının bu sanatı kullanacakları ortamları seçme yeteneği de önem arz eder.

İronik Ne Demek?

İronik Nedir? İronik; ironi yapılan durumu ya da olayı tanımlamak için kullanılan bir deyiştir. İroni içeren bir söylem ironik olabilir, aynı şekilde ironi şartlarını karşılayan tüm durumlar da ironik olarak tanımlanabilir.

Edebiyatta ironik söylemlere yer verilebilir, kişiler içerisinde bulundukları durumu ironik olarak sınıflandırılabilir veya tercihlerinin ironik olduğunu iddia edebilir.

İroni Nasıl Yapılır?

Afrikalı bir kadın irony ironiktir diyor.
En temiz tanım olabilir.

İroni yapmak, her yiğidin harcı değildir. Muhteşem bir gözlem gücü, ciddi bir zamanlama yeteneği ve kararlılık gerektirir. Yaparken temel amaç iğneleme olduğu için, seçilen kelimeler ve hatta bu kelimelerin nasıl söylendiği başarısını etkiler. İroninin özünde alaycılık ve bu alaycılığı hissettirmeyecek söylemleri bulmak vardır. Zeka ile yoğrulan ironik söylemler başarısını arttırır. Elbette ironi yapılan kişinin anlama kapasitesi de “vurdu gol oldu” denmesi için gereklidir.

İroni aslına bakılırsa laf sokmak ile benzerdir, hatta daha etkili ve asil bir laf sokma tekniğidir. İroninin temel amacı kaba tabirle laf sokmak, farkındalık arttırmak ya da dikkat çekmek olsa da iğneleme yaparken seçilen açık üslup ironide yer bulmaz. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için sizlerle örnekleri paylaşmak istiyoruz.

  • Gece boyu durmadan yemek yemeyi sürdüren birine “Biraz daha yemek ister misin, bugün pek iştahın yok, aç kaldın” demek.
  • Buluşmaya geç kalan birine “Yine erkencisin” demek.
  • Somurtan ve surat asan birine “Yüzünde güller açıyor, keyfin yerinde” demek.
  • Muhteşem bir fikrim var diyerek size gelen ve saçma bir fikir anlatan birine “Vay! Hayatımda duyduğum en zekice iş fikri” demek.

Bu kavram akıllarınızda netleşmişse yakın bir kavram olan parodi ile devam etmek uygun olabilir.

İroni Nedir Diye Halka Sorarsak

Parodi Ne Demek?

Ciddi bir eserin tamamının ya da bir kısmının, biçimini bozmadan ona farklı anlamlar yükleyerek gülünç etki yaratma sanatıdır. Tiyatroda ve edebiyatta bol bol yer bulan parodi sinema ve farklı sanat dallarında da kullanılır.