Kripto Para

A’dan Z’ye Kripto Paralar

“Kripto para nedir?”, “Kripto para yatırımlarının avantajları nelerdir?”, “Blockchain teknolojisi nedir? Ve “Kripto para birimlerine yatırım yapmak riskli midir?” gibi en çok merak edilen soruların yanıtları sizleri bekliyor.

Bilgisayar ekranın kripto para değerlerinin izlendiği grafik.
Photographer is my life. / Getty Images

2009 yılında Bitcoin’in piyasaya sürülmesiyle geleneksel yatırım araçları piyasasında adeta bir devrim yaşandı. Para işlemlerini güvence altına almak amacıyla piyasaya sürülen bu dijital para ile birlikte kripto paralar furyası başladı. Kripto paralar çok hızlı bir şekilde gelişti, Bitcoin ve diğer altcoinler alternatif yatırım araçlarına yönelmek isteyenler tarafından adeta kapış kapış alındı. Başlangıçta neredeyse hiçbir yatırımcı kripto para yatırımlarının bu denli kar getireceğini öngörememişti, ellerindeki bitcoinleri yemek siparişi vererek veya oyun satın alarak harcayan kişiler sonraki dönemde çok büyük pişmanlık yaşayacaktı…

Hem gerçek para hem de sanal para olarak tanımlanan, para olarak tanımlanan aracın yerine geçen; Microsoft, Expedia.com, Overstock.com ve Shopify gibi şirketler tarafından ödeme aracı olarak kabul edilen kripto paralar hakkında en çok merak edilenleri sizler için derledik.

1. Kripto Para Nedir?

Ülkelerin para birimine çevrilebilen, değeri yine arz ve talep doğrultusunda belirlenen, merkezi otoriteler tarafından kontrol edilemeyen şifreli para birimleri “kripto para” olarak tanımlanır. Kripto paralar tıpkı Euro, Türk Lirası veya ABD Doları gibi bir para birimidir sadece oluşturulma amacına uygun olarak kripto paralar kriptografi prensipleri kullanılarak dijital bilgi değişimini mümkün kılmaktadır. Şifreli dijital bir para birimi olarak da tanımlanabilen kripto para birimleri merkezi bir otorite tarafından kontrol edilmediğinden dünya genelindeki birçok yatırımcının da ilgisini çekmeyi başarmıştır.

Kripto para yani şifrelenmiş paralar dijital ortamda şifrelenir ve kodlanır. Üretilmesi için merkez bankaların söz hakkı bulunmaz ve ne kadar üretileceği az önce de belirtildiği gibi tüketiciler tarafından belirlenir. Üretilen kripto paralar kişiye özel elektronik cüzdan hesaplarında saklanır ve kripto paralar için kullanılan teknolojiye “blockchain” adı verilir.

2. Blockchain Teknolojisi Nedir?

Blockchain özünde bir veri tabanıdır. Zincirleme modeli ile inşa edilmiştir, takip edilebilir ancak kırılamaz. Bu veri tabanı merkezi otoriteye tabi değildir, para transferi işlemleri blockchain teknolojisi kullanılarak hem çok hızlı hem de çok ucuza gerçekleştirilebilir. Aracıların ortadan kalkmasını sağlayan blockchain teknolojisi birçok spesifik özelliğe sahiptir.

🔒 Blockchain teknolojisi kullanılarak oluşturulan veri zincirleri değiştirilemez. Diğer bir deyişle geriye dönük işlem yapma şansı bulunmaz.
🔒 Ağa bağlanan kişilerin teknolojik altyapıları kullanılarak güncel bilgilerin kopyaları tutulur.
🔒 Blockchain güvenlidir ve veriler dağıtık bir şekilde saklanır. Bu özelliği blockchain teknolojisine çok şeffaf bir yapı da kazandırır.

Blockchain teknolojisinin önemi son yıllarda göz ardı edilemeyecek denli artmıştır. Bilgilerin güvende kalmasını sağlayan, şirketlerin verimliliklerini arttırabilen, maliyetlerini düşürebilen, bireysel tüketicilerin bankacılık işlemlerinde çığır açma potansiyeline sahip olan Blockchain teknolojisi uluslararası bankacılık sisteminin de temel dayanaklarını sallamaktadır.

3. Kripto Para Yatırımları Nasıl Yapılır?

Sahip olduğu özellikler neticesinde dünya genelindeki birçok yatırımcının dikkatini çekmeyi başaran kripto paralar, kripto borsaları üzerinden satın alınabilir ve satılabilir. Bu noktada ilk önce düşünülmesi gereken hangi kripto para borsalarına güvenilmesi gerektiğidir. Bazı kripto para borsaları yalnızca birkaç altcoin ve bitcoin özelinde işlem yapılmasına izin verir. Bu nedenle farklı kripto paralar üzerinden şansını denemek isteyenlerin kripto para borsaları hakkında detaylı araştırma yapması önerilir.

4. Kripto Para Borsası Nedir?

Kripto paraların alınıp satıldığı piyasalar kripto para borsası olarak ifade edilir. Geleneksel borsa piyasasından farklı olan yatırımcıların alım satım işlemleri sırasında aracı kurumlar devreye girmez. Çevrimiçi işlem yapılan kripto para borsalarında işlem yapabilmek için öncelikle bir hesap oluşturulması ve hesaba para yatırılması gerekir. Bu borsalarda yatırımcılar sahip oldukları ülke para birimlerini kripto para almak için çevirebilir aynı şekilde sahip oldukları kripto paraları ülke para birimlerine döndürebilir. Yatırımcıların hızlı, güvenli ve pratik bir şekilde işlem yapması adına geliştirilen kripto para borsalarının işlem hacmi gün geçtikçe artmaktadır. Çok düşük komisyon ücretleri alan piyasalar yatırımcıların gözdesi konumundadır.

5. Bitcoin Nedir?

BTC olarak da bilinen Bitcoin; madenciler tarafından üretilen, merkezi otoriteyle bağı olmayan, aracıları ortadan kaldıran bir transfer mekanizmasına sahip olan kripto paradır. Kripto paraların atası olarak 2009 yılında piyasaya sürülmüştür ve o andan itibaren de birçok soru işaretini beraberinde getirmiştir. Açık yazılımı ve birçok yatırıcı tarafından göz ardı edilen yükselen değeri bitcoin avantajlarını da gündeme taşımıştır. Diğer kripto paralar gibi tespiti yapılamayan ve üçüncü tarafların kontrolüne tabi olmayan bitcoin vergiden de muaftır. Transfer ücreti maliyetleri neredeyse yoktur ve belki de en önemli özelliği çalınmasının neredeyse imkansız olmasıdır. Bitcoin sahibi olan yatırımcıların kendilerine özel dijital cüzdanları bulunur ve özel şifreleme mekanizması sayesinde kişi bilgilerini unutmadığı sürece bitcoinlerine erişebilir ve çalınma riskini ortadan kaldırabilir.

6. Bitcoin Cash Nedir?

Bitcoin piyasayı silip süpürürken yatırımcıların işlemleri aksamaya başladı. Bitcoin’in teknik eksiklikleri kripto paranın Pazar payının hızla düşmesine neden oldu. Bitcoin Cash de ayrı bir kripto para olarak Bitcoin’in düşen Pazar hacminin arttırılması ve kapasitesinin yükseltilmesi amacıyla yaratıldı. 1 Ağustos 2017 tarihinde piyasalara 175 dolardan giriş yapan Bitcoin Cash (BCH) beklenen ilgiyi gördü diyebiliriz. Bu tarihten itibaren Bitcoin’in değeri yükseldi ve yine Bitcoin Cash’in değerinde de artış görüldü. Şu an Bitcoin Cash fiyatı 300 ABD doları seviyelerine geziniyor.

7. Altcoin Nedir?

Kripto para piyasalarının hakimi bitcoin olsa da bitcoin kripto para yatırımları için tek alternatif değildir. Aynı madencilik prensibi ile üretilebilen şifreli para birimleri de kripto paralar arasında yer alır ve “altcoin” olarak tanımlanır. Bitcoin fiyatı ile kıyaslandığında daha ucuz olan altcoinler kripto paraların genel özelliklerini taşırlar. Temel amaçları bitcoin ile başlayan kripto paraların daha iyi hale getirilebilmesidir.

8. 2019 Yılının En Popüler AltCoinleri

Sayısı yüzlerce olan altcoinler riskten uzak kalmak isteyen yatırımcıların önyargısıyla karşılaşıyor. Yine de diğerleri arasından sıyrılan ve piyasayı sallayan altcoinlerin var olduğu da biliniyor. 2019 yılı özelinde uzmanların yatırım önerileri sunduğu altcoinler arasında Ripple (XRP), Ethereum, Tron (TRX), Basic Attention Token (BAT), OX (ZRX), NEO, Litecoin, Cardano (ADA), EOS, DASH gibi altcoinler bulunuyor.

9. Kripto Para Yatırımlarının Avantajları Nelerdir?

Kripto para yatırımlarının barındırdığı potansiyeli bir kenara bırakırsak bu şifreli paralara yatırım yapmanın neden avantajlı olabileceği ile ilgili şunları söyleyebiliriz:

➕ Kripto paralar güvenlidir, kişiseldir ve merkezi otorite tarafından takibi yapılamaz. Kripto para sahibi olan bireylerin kendilerine özel oluşturulmuş şifre ile erişebilen sanal cüzdanları bulunur ve sahip oldukları kripto paralar dünya genelinde “madenci” olarak tanımlanan kripto para üreticilerinin her biri tarafından korunur.
➕ Kripto para birimleri merkezi otoriteye bağlı değildir. Örneğin bankada hesabı olan bir kişinin tüm mal varlığı takip edilir, olumsuzluk durumunda hesapları incelenebilir ve hatta varlıklarına el konulabilir. Kripto para sahipleri bu tarz yaptırımlarla karşılaşmazlar çünkü sahip oldukları kripto paraların kontrol edilmesi mümkün değildir.
➕ Kripto paralar komisyon ücretlerinden, ülke uygulamalarından ve faiz oranlarından etkilenmeden uluslararası kullanıma açık kalır. Şimdiden küçüklü büyüklü birçok firma kripto para ile ödemeyi kabul etmektedir.
➕ Kripto paraların en büyük avantajlarından biri de transfer edileceğinde ortaya çıkar. Şöyle düşünün Türkiye’den Avusturalya’ya para transferi yapacağınızda parayı gönderebilmek için hem ek para ödersiniz hem de bu işlemin gerçekleşmesi için bankalar arası iletişimin tamamlanması sırasında zaman kaybedersiniz. Bu işlemi kripto paralar ile yaptığınızı varsayarsak yok denecek kadar az komisyon ödersiniz ve işleminizin çok hızlı gerçekleşmesinin keyfini çıkarırsınız. Tabi iş günlerini beklemenize de gerek kalmaz!

10. Kripto Para Birimlerine Yatırım Yapmak Riskli Midir?

Kripto paranın alım satım süreçlerinde avantajlı olabilirsiniz, yine de kripto para yatırımlarının da kendine has dezavantajları olduğu gerçeğini unutmamalısınız. Araştırma yapmadan, altcoinler incelenmeden, uluslararası piyasalarda konu ile ilgili yapılan analizleri değerlendirmeden tüm paranızı kripto paralara yatırırsanız büyük bir risk altında olduğunuzu söyleyebiliriz. Piyasada birçok farklı kripto para bulunsa da hepsinin gelecekte bir Bitcoin fiyatı ile yarışabileceğini öngöremezsiniz ve hatta bazı yeni kripto paraların değerinin sıfırlanmayacağını da garanti edemezsiniz. Aynı şekilde kripto para madenciliği yapmıyorsanız ve kripto para yatırımlarınızı kripto para borsaları üzerinden gerçekleştiriyorsanız tercih ettiğiniz işlem kanallarına da dikkat etmelisiniz.

Kripto para yatırımcılarının karşılaşmaktan korktuğu risklere geçersek bu risklerin en önemlilerinden birinin siber saldırılar olduğunu açıklıkla belirtebiliriz. Kripto sahibi yatırımcılarının yüzleşmek zorunda olduğu bu risk büyük kripto para borsaları tarafından minimize edilmeye çalışılmaktadır. Bu nedenle işlem yapılacak borsanın seçiminin önemi bir kere daha karşımıza çıkmaktadır.

Kripto para yatırımları özünde piyasa risklerinden de tamamen ayrı değerlendirilemez. Reel piyasada kullanılan paralardan farklı niteliklere sahip olsalar da kripto paraların fiyatları da arz ve talebe göre belirlenir. Dolayısıyla fiyat tahminlerinin yapılması zorlaşır ve kripto para yatırımlarını risk potansiyeli yükselir. Kripto para yatırımcılarının olası risklerden kurtulmak için alabilecekleri en geçerli önlem piyasaları çok yakından takip etmektir. Zaman zaman büyük yatırımcılar piyasayı manipüle edip anlık değişimler yaratabilirler. Hazırlıklı olmak ve kripto paralarda uzmanlaşmak yatırım riskini düşürebilir.

Merkez Bankası Kripto Para Atağına Geçiyor

Kripto paralar ile ilgili genel bir bilgilendirme gerçekleştirdikten sonra 9 Eylül 2019 tarihli güncel bir haberi sizlerle paylaşmak istiyoruz. Gelecek yıllarda dünya ekonomisinin vazgeçilmezi olması beklenen Blockchain teknolojisinden yararlanmak isteyen yetkililer blok zincir tabanlı dijital merkez bankası parası üzerinde çalışıyor. 11 Kalkınma Planı’nda yer alan bu bilgi Türkiye’deki otoriteler tarafından destekleniyor. Hali hazırda Hazine Müsteşarlığı, TÜBİTAK, TÜSİAD ve Borsa İstanbul gibi kamu kurumlarının blockchain teknolojisi üzerine çalışma yaptığı da biliniyor. Yerli kripto paranın ödeme sistemlerinde devrim yaratacağı düşüncesi fiziksel yatırımlarının güvenliğinden endişelenen kesim için de iştah kabartıyor. Özellikle finans kuruluşları bu teknolojiye sıkı sıkı sarılıyor.

Türkiye’den haberler bunlar, Güney Kore’ye yöneldiğimizde blockchain teknolojisine verilen önemin daha fazla olduğunu ve sürecin farklı işlediğini görüyoruz. Busan kentinin bazı bölgelerinin blockchain teknolojisinin geliştirilmesi adına serbest bölge olarak ilan edildiği bilgisi bu teknolojinin geleceğinin ne kadar parlak olacağına dair somut bir gösterge olarak kabul ediliyor.

Kripto Para Piyasalarında Son Durum

Kripto para piyasalarının oldukça dinamik bir yapıya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Fiyat değişimlerinin sıklıkla yaşandığı kripto para piyasasında en değerli olan hepimizin bildiği üzere Bitcoin’dir. Yakın zamanda Bitcoin fiyatı 10 bin 500 doların altında kalmıştır ve güncel fiyat 10 bin 337 dolar civarında seyretmektedir. Kripto para piyasasının en değerli ikinci ögesi Ethereum’dur. Ethereum şu an için 187 dolar çizgisinde hareket etmektedir. Daha detaylı bilgi almak ve diğer kripto para birimlerinin performanslarını değerlendirmek isterseniz anlık kripto para piyasalarını takip edebilirsiniz.

Bu yazıda yer alan bilgiler uzmanların görüşlerinden derlenmiştir ve kesinlikle yatırım önerisi olarak değerlendirilmemelidir. Yatırım araçları ile ilgili diğer tüm değindiğimiz konularda olduğu gibi kripto paralar için de aynı tutumumuz devam etmektedir. Kripto paralar karlı yatırım amaçlarıdır ancak amatör yatırımcılar için büyük risk barındırır. Bu yatırımlardan gelir elde edebilmek için kripto para borsaları arasından doğru seçim yapılmalı ve piyasa takibi kesinlikle aksatılmamalıdır.