Lime yetiştirmek Girişimciler için çok karlı bir ürün

Kilosu sezonunda 5, sezon dışında 20 TL’ye kadar alıcı bulunan lime limonu,
yeni bir fırsat kapısı olarak gösteriliyor. Üretimi çok zor ve sadece belli bir
iklim kuşağında mümkün. Ancak pazarı hem yurtiçi hem de yurtdışında hazır…


LAMAS, Molla Mehmet, Kütdiken, Enterdonat, Lisbon, Mayer ve Lime…
İsimler ilk bakışta pek bildik gelmeyebilir ama ürünü hepimiz biliyoruz. Bunlar
limon çeşitleri.


Çeşit sayısı bir hayli fazla. Ancak biz içlerinden sadece biri üzerinde
yoğunlaşacağız. Bu Türkiye’de üretimi yok denecek kadar az olan Lime diğer
bilinen isimleriyle yeşil veya misket limonu.
Bu ürün son birkaç yılda dünya
piyasalarında çok ciddi miktarda talep gören bir limon türü. Muhteşem bir tadı
var. Kokteyllerde vazgeçilmez bir ürün. Dünya mutfaklarının birçoğunda
yemeklerde ve tatlılarda da bolca kullanılıyor. Türkiye’de ise kullanımı
her geçen yıl katlanarak artıyor. O kadar ki artık zincir marketlerin
reyonlarında kendine özel bir yer de bulmaya başladı.


Hal böyle olunca biz de bu ilginç ürünü girişimciler için masaya
yatırdık

İHARACAT ARTIYOR


Genel olarak tabloya baktığımızda Türkiye limon üretiminde dünya dördüncüsü.
Temmuz 2010 sonu ile Temmuz 2011 sonu arasındaki son sezonda 780 bin ton limon
üretip bunun 465 bin tonunu ihraç ettik. Bu ihracattan Türkiye’nin kasasında 354
milyon dolar döviz girdi. Başlıca ihracat pazarlarımızsa Rusya, Suudi Arabistan,
Irak, Ukrayna ve Romanya…


Limon, sıcak iklimi seven bir meyve. Bu yüzden de Mersin, Adana, Antalya ve
İzmir’de yaygın olarak üretiliyor. Ancak bazı türler var ki ekonomik olmazsa da
küçük çaplı olarak Doğu Karadeniz Bölgesi’nde de meyve veriyor.


Rakamlardan görüldüğü üzere tadı her ne kadar ekşi olsa da üretim ve
pazarlama tarafında tatlı bir sektör söz konusu


Bizim Lime limonuna gelince. Bu limon diğer akrabalarına oranla daha
değerli bir ürün. Fiyatı kilo olarak 20 TL’ye kadar çıkıyor. Bu rakam hem üreten
hem de satan için oldukça cazip.


Fiyatın yüksek olması üretimin azlığından. Sadece Mersin’in Anamur, Alanya ve
Gazipaşa ilçelerinde küçük lime bahçeleri var. Ancak diğer türlerde dünya
pazarlarında büyük oyunca olan Türkiye, limede de fırsat yakalayabilir.
İhracatçı, yeterli üretim olması halinde pazar sıkıntısı yaşanmayacağı
görüşünde.
Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Ali Kavak
da lime üretiminin yaygınlaşması durumunda ihracatta sıkıntı yaşanmayacağını
düşünüyor. Kavak, “Lime şu anda ihracatçının radarında yok. Üretim çok az olduğu
için iç piyasada da yaygın değil. Ancak üretici bu meyveyi yetiştirirse fırsat
yakalar” diyor.


SOĞUĞA KARŞI ÇOK HASSAS


Limon soğuğa karşı hassas bir ağaç. Lime ise daha hassas. Hava sıcaklığının
eksiye düşmemesi gerekiyor. Aksi takdirde ağaç komple kuruyabiliyor. Bu nedenle
Türkiye’de sadece Mersin ve ilçeleri bu ağaç için uygun iklim
sağlayabiliyor.


Kısaca üretici için riski yüksek bir ağaç. Hal böyle olunca da limenin
yaygınlaşması zor görünüyor. Riski yüksek olduğu için kazancı da yüksek tabii.
Alanya Ziraat Odası Başkanı Turgut Musluoğlu, Alanya’da sınırlı bir üretim
olduğunu hatırlatarak üreticilere şu tavsiyelerde bulunuyor:


“Alanya’da üretim var ama yaygın değil. Yaygın olarak klasik limon
üretiliyor. Lime için de denemeler yapılıyor. Limon üretimiyle ilgilenen
arkadaşlara bahçelerinin bir bölümünde denemelerini tavsiye ederim. Bizim
çiftçinin bir huyu var, gözüyle görmeden üretime girmiyor. Para kazandığını, iyi
para ettiğini başkalarından görmesi gerekiyor. Fark yaratalım kaygısı az.
Halbuki limeyi büyük bahçelerde yetiştirenler iyi paralar kazanabilir. Bir
fırsat olabilir. Çukurova Üniversitesi 2010 yılında ciddi bir çalışma yaptı.
Bazı bölgelerde küçük bahçeler de kuruldu. Ancak yaygınlaşamadı. Şu anda çok az
miktardaki ürün iç piyasaya veriliyor. Bence limon yetiştiricileri mutlaka
limeyi de deneyip fırsata çevirmeli.”


Türkiye’nin önemli narenciye ihracatçılarından İzmir merkezli Kral Tarım’ın
yetkililerinden Erdinç İnan Yılmaz da limenin sürümünün zayıf olduğunu, bu
yüzden de kayda değer cirolar oluşmadığını söylüyor.
Ağırlıklı olarak lüks
barlarda tüketilen lime yavaş yavaş evlere de girmeye başlamış. Daha öncede
belirttiğimiz limenin kilosu şu sıralar 20 TL’lere kadar çıkmış durumda. Bu
ürünün hasadı eylül ekim ayı gibi oluyor. Fiyatlar sezonunda 5 TL’ye kadar
düşebiliyor. Hem nazik hem de rekoltesi düşük bir ürün. Dönüm başına limon
verimi 6 tonken limenin verimi 1 ton. Fiyat yüksekliği biraz da bu farktan
kaynaklanıyor.


ÇUKUROVA’NIN DENEMESİ BAŞARISIZ


Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, 7 yıl önce limeyle ilgili çok ciddi
bir çalışma başlatmış. Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Turgut
Yeşiloğlu önderliğinde fakültenin çiftliğinde deneme bahçeleri kurulmuş. Fakat
sonuç olumsuz olmuş. Ağaçlar meyve vermeye yakın bir dönemde soğuk nedeniyle
komple kurumuş. Yeşiloğlu’nun bu meyveyle ilgili değerlendirmesi şöyle:


“Limenin Adana’da yetişmesi zor. Mersin ve ilçeleri biraz daha sıcak. Ancak o
bölge için de risk mevcut. Düşünün bir bahçe kuruyorsunuz, emek veriyorsunuz ve
ilk soğukta hepsi kuruyor. Riski yüksek bir meyve. Ayrıca Mersin ve ilçelerinde
muz üretimi ticari olarak öne çıkan bir meyve. Limenin muzla rekabet etmesi zor.
Biz üniversite olarak yine de bu meyvenin gen kaynaklarını saklıyoruz. Belki
yeni çalışmalarda farklı sonuçlar elde edebiliriz. Ama şimdilik bizim çalışmalar
olumsuz sonuçlandı.”


Lime, farklı bir tür. Ancak limonun kullanıldığı her yerde kullanılabiliyor.
Türkiye’de daha çok içki mezesi olarak tüketiliyor. Evlerde yaygın olarak
tüketilmiyor. Çünkü Türkiye’de üretimi zor bir tür.


Limenin en önemli üretim yeri Meksika. Hatta Meksika limesi diye özel bir tür
var. Mısır, Filipinler, Küba, Ekvator kuşağı ülkeleri ve Hindistan’da da bu
meyve üretiliyor.


Dünya lime üretimi konusunda net bir istatistik yok. Çünkü limonla aynı
kategoride istatistikleri tutuluyor. Egzotik bir meyve olduğu için pahalı
satılıyor. Cin, mohito gibi içkilerle birlikte yaygın olarak tüketiliyor. Güzel
bir aroması var. Salatalarda da kullanılabiliyor.


Lime üretimiyle ilgili çalışmalar yapan kurumlardan biri de batı Akdeniz
Tarımsal Araştırma Enstitüsü… Başkan Suat Yılmaz, “Enstitü olarak geçmişte bir
çalışma yaptık. Ancak iyi sonuçlar alamadık. İleride geliştirebilirsek ve iklime
uygun hale gelirse neden yaygınlaşmasın” diyor.


Denizciler şifa niyetine kullanmış


“Citrus Aurantifolia” ailesine mensup bu küçük yeşil limonların özelliği,
farklı ve keskin bir aromaya sahip olması. Bazı bölgelerde limeye tadı yüzünden
“tatlı limon”, küçük boyutları yüzünden de “misket limonu” deniyor. 3-5 metreye
kadar uzayabilen, hoş kokulu, açık yeşil, eliptik küçük yapraklarını dökmeyen,
dikenli bir ağaca sahip. Yıl boyunca morumsu-kırmızı lekeli beyaz çiçekler açan
lime ağacı, bu sayede her mevsim meyve verebiliyor. 3-6 cm çapında yuvarlak ve
koyu yeşil bu meyvenin etli kısımları oldukça ekşi bir tada sahip.


Lime, ağırlıklı olarak Batı Hint Adaları, Meksika, Brezilya, Peru,
Karayipler, Haiti, İtalya gibi ılıman ve nemli bölgelerde yetişiyor. ABD’de de
farklı türleri bulunuyor.


Denizciler, limeyi geçmişte iskorbüt (C vitamini eksikliğiyle ortaya çıkar,
diş eti çekilmesiyle kendini gösterir) hastalığına karşı kullanmış. Mutfakta ve
kokteyllerde kullanılan meyve çiçeksi, yoğun ve hoş bir aromaya sahip. Hafif bir
kokteyl olan mohito ve cinle birlikte sıkça tüketiliyor.


Migros, yılda 20 ton lime satıyor


Limenin tüketimi her geçen gün artıyor. Pahalı olmasına rağmen tüketicinin
ilgisi de her geçen gün artıyor. Halen Migros marketlerinde limenin kilosu 20
TL’den satılıyor. Migros Ticaret yetkilileri, yılda ortalama 20 bin kilo lime
sattıklarını açıklıyor. Migros, satışını yaptığı limeleri ağırlıklı olarak
Meksika ve Brezilya’dan ithal ediyor. Kaynak : İdriz Çokal/Para

Sponsor

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here