Kripto para, dijital para, sanal para, kripto coin gibi isimlerle bilinen yeni nesil para birimleri dünyada giderek yayılmaya devam etmektedir. 2008 yılında Bitcoin‘in hayatımıza girmesi ile beraber ilk defa duyduğumuz birçok terim de özellikle teknolojiyle fazla alakası olmayanlar için son derece karmaşık gelmektedir. Kripto para ticaretinin ya da yatırımının vazgeçilmezlerinden bir tanesi de kripto coin borsalarıdır. Kripto coin alım satımı yapma imkanı sunan bu platformlar iyi veya kötü birçok habere konu oldular. Kripto para görece yeni ve bilinmez olduğu için birçok kişiye bu paralarla işlem yapmak korkutucu gelmektedir. Ancak bunun önüne geçmek için kripto paraların gerçek dünyadaki yansımalarına bakmak yeterli olmaktadır. Kripto coin borsaları ile günümüz borsaları arasında çok fazla fark bulunmamaktadır.
Borsanın İşleyişi
Borsa denildiğinde akla New York Borsası, Londra Borsası ya da Tokyo Borsası gibi büyük örnekler gelir. Her bir hisseyi takip etmek çok zor olduğu için bunların toplam performansı tüm borsanın performansını göstermektedir. Haberlerde görülen borsada düşüş yaşandı ya da borsa bugün yükseldi gibi cümleler aslında hisse endekslerinin değer kazanıp kaybettiğini belirtmektedir. Alım satım yapan yatırımcılar hisse fiyatlarındaki değişikliklerden kar elde etme amacı gütmektedir. Borsanın arkasında yatan fikir aslında son derece basittir. İşlemler bir açık arttırma gibi yürümektedir. Borsa alıcıların ve satıcıların fiyat üzerinde bir anlaşmaya vararak alış veriş yapmasını sağlar.
Şirketler hisselerini halka açarlar ve
yatırımcılar bu hisseleri satın alırlar. Şirket bu sayede daha da büyümek için
sermaye artırımına gitmektedir. Yatırımcılar ise kendi ellerindeki diğer
yatırımcılar ile alım satım yaparak para kazanmakta ve bir arz talep
oluşturmaktadır. Meydana gelen arz talep, hisse senedi katılımcılarının
güvenine göre bir fiyata sahip olur. Bu fiyat razı olunan alım satım fiyatıdır.
Alım satımda alıcı düşük fiyata, satıcı ise yüksek fiyata ihtiyaç duymaktadır.
Alıcılar ödemek istedikleri en yüksek miktardan teklif yaparlar. Bu miktar
genellikle satıcıların istediği fiyatların altındadır. Bu farklılığa ise marj
denmektedir. Geçmişte hisse senetleri aslında fiziksel birer pazar yeriydi
ancak günümüzde bu işlemlerin büyük bir çoğunluğu internet üzerinden
yapılmaktadır.
Coin Borsaları
Coin borsaları da alışılagelmiş büyük
borsalar ile hemen hemen aynıdır. Burada da kullanıcılar değerinin değişeceğini
düşündükleri hisseler yerine kripto paraları almaya ya da satmaya çalışırlar.
Günümüzde fiziksel bir coin borsası bulunmamaktadır ve bütün borsalar aslında
birer internet sitesidir. Bu sitelerden Amerikan Doları ya da Euro gibi resmi
paralar ile kripto para almak, satmak ya da değişim yapmak mümkündür. Bazı
borsalarda işlem yapmak için kimlik doğrulaması yapmak gerekmektedir. Coin
borsaları kendi arasında üç türe ayrılırlar. Takas platformunda internet
siteleri alıcıları ve satıcıları bir araya getirerek anlaşmalarını sağlar ve
bunun karşılığında her transferden işlem ücreti alınır. Direkt takas yönteminde
ise aracı ortadan kalkar. Bu tür platformlarda farklı ülkeden iki insan
kendileri arasında alış veriş yapabilir. Aracının olmadığı platformların en
büyük farkı ise belirli bir pazar fiyatının olmamasıdır. Bunun yerine her
satıcı kendi değişim fiyatını belirleyebilmektedir. Kripto para dünyasında da
brokerlar bulunmaktadır. Burada da brokerlar aslında bir internet sitesidir ve
herhangi birisi brokerın belirlediği fiyat üzerinden kripto para
alabilmektedir. Kripto para brokerları aslında birer kambiyo acentası gibi iş
görmektedir. Günümüzde kripto para sahipleri tarafından en çok tercih edilen
borsa türü alışılagelmiş olandır. Direkt takas yöntemi ya da broker siteler çok
daha az tercih edilmektedir.
Coin Borsalarında Nelere Dikkat Etmeli?
Kripto paralar her ne kadar güvenli olarak kabul edilse de kripto para borsaları o kadar güvenli olmayabilmektedir. Henüz yasal uygulamaların da tüm dünyada tam oturmamış olması bunun temelini oluşturmaktadır. Bazı borsalar siber saldırganlar tarafından soyularak batmaktadır. Bazı borsa sahipleri ise kullanıcılarını dolandırmaktadır. Yapılan bir araştırmaya göre bugüne kadar kripto coin borsası olarak açılan platformların %45’i bir şekilde kapanmıştır. Durum böyle olunca kripto para yatırımı yapmadan önce biraz çalışma yapmak ve borsa seçerken önceden araştırmak gerekmektedir.
Diğer İnsanların Deneyimlerini Göz Ardı Etmeyin
Öncelikle coin borsalarında güven çok önemlidir bu nedenle diğer kullanıcıların tecrübelerinden yararlanmak faydalı olmaktadır. Reddit ya da BitcoinTalk gibi platformlarda kullanıcılar çeşitli borsalarla ile olan deneyimlerini paylaşmaktadır. Seçim yaparken bu deneyimleri göz önünde bulundurmak gerekmektedir.
İşlem Ücretlerine Dikkat Edin
Borsa araştırması yaparken dikkat edilecek noktalardan bir tanesi de işlem ücretleridir. Borsalar aldıkları işlem ücretleri ile ilgili bilgiyi internet sitelerinde vermektedir. Bazı borsalarda işlem ücretleri yüksek olabilmektedir. Borsalar incelenerek işlem ücretleri karşılaştırılmalıdır. İşlem ücretleri, para yatırma, transfer ve para çekme işlemlerinde alınmaktadır.
Ödeme Yöntemlerini İnceleyin
Ödeme yöntemleri de bir borsanın göz önünde bulundurulması gereken seçeneklerden bir tanesidir. Kripto para almak ya da para çekmek için ödeme yöntemlerini kontrol etmek gerekmektedir. Kredi kartı, ön ödemeli kart, banka havalesi, PayPal gibi yöntemler bulunmaktadır. Bazı yöntemler sizin için uygun olmayabilmektedir. Kredi kartı ile kripto para almak için kimlik doğrulaması yapmak gerekmektedir. Bu yöntemle kripto para alırken ödenen işlem ücreti de genellikle diğer yöntemlere göre daha fazla olmaktadır. Banka havalesi ile kripto para satın almak ise banka işlemlerinden dolayı daha uzun sürebilmektedir. Ödeme yöntemlerinin de kendi aralarında bunlar gibi bazı avantajlara ve dezavantajlara sahip olmaktadır.
Kimlik Doğrulama Sistemlerini İnceleyin
Doğrulama yöntemleri, özellikle kripto para borsalarının devlet tarafından verilen lisansla düzenlendiği ülkelerde kullanılmaktadır. Bu ülkelerde kullanıcılar para yatırmak ya da çekmek için kimliklerini doğrulaması gerekmektedir. Bu doğrulama yönteminde kullanıcıların kimliklerinin ve fatura gibi adres gösteren bir belgenin fotoğrafını kripto para borsasına göndermesi gerekmektedir. Bazı borsalar bu bilgileri kullanıcı güvenliği sağlamak amacıyla anonim bir şekilde saklamaktadır. Kimlik doğrulama süreci bir kaç gün sürebilmektedir. Ancak bu işlem isteyen bir kripto para borsası güvenilirdir ve sahtekarlık ya da kara para aklama gibi yasadışı yöntemlerden uzaktır. Bu nedenle kimlik doğrulaması yapan siteler kullanıcılar tarafından diğerlerine göre daha fazla tercih edilmektedir.
Bölgesel Kısıtlamalar
Kripto para borsalarını birbirinden ayıran
diğer şeyler ise bölgesel kısıtlamalar ve değişim fiyatlarıdır. Bazı borsaların
bir takım özellikleri her ülkede kullanılamamaktadır ya da bir ülkede o işlem
yasaklanmış olabilmektedir. Bu nedenle kripto para yatırımcılığına adım atmadan
önce o borsanın sunduğu tüm özelliklerin kullanılabilir olduğundan emin olmak
gerekmektedir. Diğer taraftan kripto paraların değerleri de borsadan borsa
farklılık gösterebilmektedir. Hatta bazı durumlarda iki borsa arasında değer
farkı %10’un üzerine çıkmaktadır. Bu nedenle yatırım yapmak için borsa seçerken
en dikkat edilmesi gereken şeylerden bir tanesi de o borsanın sunduğu değişim
fiyatlarıdır.
