Ülkemizde ilk olarak 1951 yılında Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulmuş bulunan Esnaf ve Sanatkârlar Kefalet Kooperatifleri, daha sonra 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu kapsamına alınmıştır. Kooperatifin kuruluş amacı, kooperatife ortak olan esnaflara ve sanatkarlara mesleki faaliyetleri için ihtiyaç duydukları krediyi temin etmek ya da kredi ve banka teminat mektubu alma işlemlerinde kefalet vermek olarak tanımlanabilir.
Esnaf Kefalet Kredisi Türleri Nelerdir?
İşletme Kredisi: Bu krediden Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri’ne ortak olan esnaf ve sanatkârlar yararlanabiliyor. Esnaf – sanatkarların hammadde ve döner sermaye ihtiyaçlarının karşılanması için kullandırılan bu kredinin üst limiti 200.000 TL olarak belirlenmiş. Kredi vadesi 1 – 4 yıl arası olup kooperatif kefaleti, şahıs kefaleti, ipotek ve ticari işletme rehni kredi teminatları arasında yer alıyor.
Taşıt Alım Kredisi: Belirli bir hat ya da bölge dahilinde servis aracı, taşımacılık, nakliye gibi konularda faaliyet gösteren şoför esnafların, ister herhangi bir kurum önderliğinde gerçekleştirilen projeler kapsamında ister bir projeye bağlı olmadan münferit şekilde otobüs, kamyon, minibüs, kamyonet, çekici, otomobil gibi ticari taşıt ve plaka/hat alımı için ihtiyaç duydukları finansmanın sağlanması amacı ile kullandırılıyor. Kredi bedeli sıfır km ticari araç alımlarında en fazla aracın KDV dahil fatura bedeli, 2.el ticari araç alımlarında ise kasko bedelinin en fazla %70’i olabiliyor. Ticari taşıt alımlarında maksimum vadenin 60 ay olduğu bu kredilerde üst limit 500.000 TL olarak belirlenmiş. Aracın yaşı ile kredi kullanım vadesi toplamının 10 yılı geçmemesi gerekiyor. Araç satın alınıp kullanılmaya başlandıktan sonra gelen kredi talepleri değerlendirmeye alınmıyor. Ortak kooperatife kredi talebinde bulunulmasından sonra aracın satın alınması durumunda ise başvuru değerlendirmeye alınabiliyor.
Esnaf ve Sanatkarların İşyeri Alımına Yönelik Kredilendirilmesi: Esnaf ve sanatkarların daha elverişli, modern ve organize koşullarda faaliyet gösterebilmeleri için ya da imar değişikliği gibi nedenlerle belediye, özel idare kurumları ve sivil toplum örgütleri öncülüğünde yürütülen projelerle esnaf/sanatkarların toplu işyeri ya da münferit alımına yönelik olarak kooperatif kefaletiyle bu kredi kullandırılabiliyor. Bu kredi kapsamında da iş yerinin satın alınmasından sonra yapılan talepler değerlendirmeye alınmıyor. Kredinin üst limiti başvuruda bulunan kişinin kredibilitesine ve ipoteğe alınacak olan taşınmazın ekspertiz değerine göre belirleniyor. Ancak tahsis edilecek kredinin limiti satın alınacak işyerinin ekspertiz değerinin %75’inden daha fazla olamıyor. Söz konusu kredi en fazla 120 ay vade ile kullandırılabiliyor.
Aylık Eşit Taksitli İşletme Kredisi: Bu krediden Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifler’ine ortak olan esnaf ve sanatkârlar faydalanabiliyor. Esnaf ve sanatkarların hammadde ve döner sermaye ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik kullandırılan bu kredinin vadesi 12–24 ay olup 200.000 TL’ye kadar kredi kullanımı yapılabiliyor.
İskonto Kredisi: Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri’ne ortak olan esnaf ve sanatkârların kullanabildiği bu kredi ile işletme giderlerinin finanse edilebilmesi için emre muharrer senetlerin iskontosu gerçekleştiriliyor. 200.000 TL limitli kredinin vadesi 1 – 9 ay arasında değişiklik gösteriyor.
Şoför Esnafına Taşıt Onarım Kredisi: Bu krediden geçimini şoförlük ya da nakliyecilik yaparak sağlayan ve ticari amaçla kullanmak için tek taşıta sahip olan şoförler ve nakliyeciler yararlanabiliyor. Kredinin kullanılmasıyla taşıtların bakım – onarım işleri ile lastik ya da yedek parça alınması gibi ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanıyor. Kredi iskonto ya da işletme kredisi şeklinde kullandırılabiliyor. 200.000 TL üst limiti bulunan kredinin vadesi işletme kredisi olarak kullanıldığında 1–4 yıl, iskonto kredisi kapsamında kullandırılması durumunda ise 1–9 ay olarak uygulanıyor. Kredi teminatının ise kooperatif kefaleti, şahıs kefaleti ve ipotek şeklinde olduğu biliniyor.
Servis Aracı Kamyonet Yenileme Kredisi: Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri’ne ortak olan şoförler bu krediden servis araçları ile şehir içi yük taşımacılığında kullanılan kamyonetlerin 10 yıl ve daha eski modellerinin yenilenmesini teminen yararlanabiliyorlar. Fatura karşılığı satıcı firmaya ödeme şeklinde otorize olarak kullandırılan kredide üst limit 200.000 TL oluyor. 4 yıl vade ile kullandırılan kredide en az %8 oranında öz kaynak katkısı şartı aranıyor.
Esnaf Kefalet Kredileri Nasıl Alınır?
Bu kapsamdaki devlet tarafından tahsis edilen kaynakların kullandırılması için Halkbank’ın görevlendirildiği biliniyor. Bu uygulama kapsamında kooperatif, ortağı olan esnaflara ve sanatkarlara yalnızca bankaya karşı kefalet veriyor. Esnaflara ve sanatkarlara kullandırılan kredilerin faizleri ile ticari kredi faizleri arasındaki fark ise devlet tarafından karşılanıyor.
Kredilerden yararlanabilmek için öncelikle kooperatife ortak olunması gerekiyor. Kredi kullanım şartlarını taşıyan kişiler kredi taleplerini ortak oldukları kooperatife yazılı bir dilekçe vererek iletebiliyorlar. Esnaf Kredi Kooperatifleri Yönetim Kurulu tarafından başvurular incelenip 15 gün içerisinde olumlu ya da olumsuz olacak şekilde sonuçlandırılıyor. Kararın olumlu olması durumunda ortağın mali durumu ile ilgili bir inceleme süreci başlatılıyor.
Kredi banka kanalı ile verildiğinden kredinin aslında iki aşamalı bir onaya tabi olduğunu belirtmekte yarar görüyoruz. Kooperatif başvuru sahibinin mali durumunu inceliyor ve kullandırılacak kredi tutarını belirliyor. Kooperatif tarafından mali durum ile ilgili olarak yapılan istihbaratın sonuçları raporlanıyor ve bir bülten düzenleniyor. Kefalet haddi hesaplanıyor ve söz konusu ortağın kredilendirilmesi için bankaya başvuruda bulunuluyor. Banka başvuru sahibinin kredi notunu da göz önünde bulundurarak başvuruyu değerlendirmeye tabi tutuyor. Eğer ortağın kredi kullanmaya engel herhangi bir durumu yoksa kredi kullandırılıyor. Ancak banka tarafından yapılan istihbarat olumsuz sonuçlanırsa kredi başvurusu olumsuz sonuçlandırılıyor.
Esnaf Kefalet Kredileri Başvuru Aşamasında Hazırlanması Gereken Evraklar
- T.C. Kimlik belgesinin fotokopisi (2 kopya)
- Vergi levhasının fotokopisi (2 kopya)
- Şoför esnaflar için araca ait ruhsat
- Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak olan gelir belgesi
- Esnaf sicil belgesi (2 kopya)
- 4 adet vesikalık fotoğraf
- İkametgâh belgesi
- Kooperatif ortaklık beyannamesi
- Oda faaliyet belgesi (2 kopya)
- Muhasebeden alınan hesap özetleri (2 kopya) ile kredi başvurusunda bulunulabiliyor.
- Esnaf Kefalet Ortaklık Şartları Nelerdir?
- Esnaf / sanatkâr olmak
- Medeni haklardan yasaklı olmamak
- Esnaf ve sanatkâr sicil kaydının olması (sicil kaydının üzerinden 6 ay geçtikten sonra başvuru yapılabiliyor)
- Bir başka Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi ortağı olmamak
- iş ya da ikamet yerinin kooperatifin çalışma bölgesinin içerisinde olması
Kooperatife Ortak Olabilmek İçin Talep Edilen Belgeler Nelerdir?
Belirtilen şartları taşıyan kişilerin ikamet ettikleri ya da faaliyet gösterdikleri bölgede yer alan kooperatiflere başvurmaları ve başvuru sürecinde belirttiğimiz evrakları teslim etmeleri gerekiyor:
- Vergi levhasının aslı
- T.C. Kimlik belgesinin aslı ve bir adet fotokopisi
- Esnaf sicil belgesinin aslı
- Oda kayıt belgesinin aslı
- Adres bilgisini de içeren vukuatlı nüfus kayıt örneği
- Son 6 ay içerisinde çekilen 3 adet vesikalık fotoğraf.
Kooperatif Ortağı Olmak İçin Gereken Başvuru Adımları Nelerdir?
Aranılan şartlara sahip olan kişilerin istenilen evraklar ile birlikte ikamet ya da faaliyet gösterdiği yerin adresine göre bağlı bulunduğu bölgedeki kooperatife başvuruda bulunması gerekiyor. Başvuru Esnaf Kredi Kooperatifleri Yönetim Kurulu tarafından detaylı bir şekilde inceleniyor. Başvuru sahibinin, kooperatif ortaklık ana sözleşmesinde belirtilmiş olan şartlara uyduğu ve burada yer alan hükümleri kabul ettiğine dair bir dilekçe yazması durumunda başvuru sonucu 15 gün içerisinde bildiriliyor. Kararın olumsuz olması durumunda gerekçeli sebep başvuru sahibine iletiliyor. Ancak kararın olumlu olması durumunda 1 ay içerisinde başvuru sahibinin taahhütnameyi imzalaması gerekiyor. Daha sonra kooperatifin mali yapısı göz önünde bulundurularak % 1 – % 5 oranında bloke sermayesi için bankanın bloke sermaye hesabına ücret ödemesi yapılıyor. Kredi aşamalarından sonra bu bloke tutarın kişiye iadesi gerçekleştiriliyor. Bu süreç tamamlandıktan sonra kredi talebi Halkbank şubelerine iletiliyor. Bankanın kişi hakkında kredi çekmeye engel bir durum tespit etmemesi durumunda kişi banka tarafından kredilendiriliyor. Eğer daha sonra kişinin söz konusu şartları taşımadığı tespit edilir ya da ortalığa aykırı bir davranışı olursa, şahsın ortaklıktan çıkarılması gündeme gelebiliyor.
Esnaf Kefalet Faizsiz Kredi Veriyor Mu?
Şunu yeniden belirtmek istiyoruz ki kooperatif, devlet ortaklığı ve Halkbank aracılığı ile kredi imkânı sağlıyor. El dokumacılığı, bakır işlemeciliği, kaşıkçılık, ahşap oyma işleri, bastonculuk, oyacılık, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma, semercilik, çarıkçılık ve yemenicilik gibi unutulmaya yüz tutmuş iş kollarında faaliyet gösteren ve Esnaf Vergi Muafiyet Belgesi’ne sahip olan kişilere faizsiz kredi imkânı sağlanabiliyor.
