Dolar banknotu üzerinde bir külçe altın

Günümüzde yatırım yapmak pek çok insan için zorunluluk haline geliyor. Küresel olarak yaşanan ekonomik dalgalanmalar ve bu dalgalanmaların yanına eklenen ülkesel ekonomi sorunları bu durumu kaçınılmaz noktaya taşıyan gelişmelerden en dikkat çeken nedenler arasında yer alıyor. İnsanların yatırım yapmaya zorunlu hissetmesi ile birlikte ortaya çıkan sorulardan en önemlisi de yatırımın hangi değer üzerinden yapılması gerektiği. Altın çok uzun yıllardır ülkemizin en popüler yatırım aracı olsa da son zamanlarda oldukça hareketlenen dolar ve Euro da bu kendilerine yatırımcıların listesinde önemli bir yer buluyor. Meta ve yatırım aracı olarak altın uzun yıllardır iyi bir yatırım olarak dikkat çekmeyi başarırken, konvertible bir para birimi olan dolar da az da olsa ekonomi okur yazarlığı olan kişiler için kısa sürede yüksek getiri sağlayabilecek yatırım araçları arasında liste başında yer alıyor. Peki bu iki popüler yatırım aracından hangisi daha kârlı? Hangisine yatırım yapmak için kimler için daha avantajlı? Bu soruların cevaplarını incelememizde bulabilirsiniz.

Yatırım Aracı Olarak Altın

Altın mı, dolar mı? sorusunu cevaplamadan önce mutlaka iki değeri de ayrı ayrı yatırım aracı olarak incelemek gerekir. Hem altın hem de dolar pek çok insan için ilk bakışta iyi birer yatırım aracı olarak görülse de bir meta ve bir para birimi olarak bakıldıklarında farklı dinamiklere sahip olduklarını rahatlıkla görebilmek mümkündür.

Altın, uluslararası piyasalarda ticaret standardı olarak da kullanılan değerli bir metaldir. Tüm dünyadaki altın rezervi 190.000 tondur. 100 gramlık altın yaklaşık olarak bir iskambil kağıdı boyutuna sahiptir. Kapladığı alana bakıldığında altın oldukça ağır bir metaldir. Altın yatırım aracı olarak uzun yıllardır kullanılmaktadır. İyi bir altın yatırımında altının işçilik değerinin düşük, meta değerinin yüksek olması önemlidir. Altın para ve barlar yatırım için idealken altın mücevherler kullanıma ve işçiliğe bağlı olarak değer kaybı yaşayacakları için yatırım amaçlı olarak tavsiye edilmektedir.

Altın’ın Fiyatı Nasıl Belirlenir?

1914 itibariyle altın fiyatlaması Amerikan Doları ve enflasyon üzerinden yapılmaya başlandı. 1 ons başına belirlenen altın fiyatı, dolar ile ilgili gelişmelerden doğrudan etkilense de kendi yatırım değerine göre de yükseliş ya da düşüş yaşayabilen bir yatırım aracıdır.

Altın uzun yıllar boyunca para birimi olarak kullanılmıştır. Tarihe bakıldığı zaman altın para kullanan pek çok toplum olduğunu görmek mümkündür. 1. Dünya Savaşı’nın ilk kıvılcımları ile birlikte ortaya çıkan kriz döneminde pek çok Avrupa ülkesinde altın standartları finansal değişimlerde tercih edilmiştir. 2. Dünya Savaşı’nın sona ermesi ile birlikte Bretton Woods Sistemi, 1 ons altın 35 Amerikan Doları olarak sabitlendi ve bu sabitleme 1971 yılına kadar demem etti.

Altın Fiyatı Neye Göre Değişir?

Her yatırım aracında olduğu gibi altının fiyatlanmasında da spekülatif etkinin önemi oldukça yüksektir. Altın fiyatında arz, talep ve yatırımcı davranışlar her yatırım aracında olduğu gibi öne çıkar ancak altın fiyatlamasını biraz daha detaylandırmak yatırım aracı seçiminde daha doğru karar vermeye yardımcı olacaktır. Pek çok yatırımcı için altın enflasyon karşısında korunmak için kullanılan bir yatırım aracıdır. Bunun temel sebebi kağıt para basımı yapıldıkça paranın değeri azalırken, altın/para arzı nispeten daha sabittir.

Altın fiyatını doğrudan enflasyon ile bağdaştırmak yani enflasyonun yükseleceği ön görülen durumlarda altına yönelik yatırım yapmak her zaman doğru çalışan bir formül olmayabilir. Ancak bu formül yatırımcıların kararları ile bir anda gerçekten çalışmaya ve doğru sonuç vermeye başlayabiliyor. Peki nasıl?

Enflasyon artışı ile birlikte insanlar kazanımlarını korumak, birikimlerinin enflasyon karşısında erimesini önlemek amacıyla yatırım yapmaya yönelirler. Bu noktada uzun yıllardır devam eden altın yatırımı yapma davranışı ortaya çıkar. Çünkü pek çok bilinmezin olduğu döviz, hisse senedi ya da kripto para piyasalarının aksine altın herkes için güvenilir bir limandır. Bu noktada altına olan talebin artması ve bu talebe bağlı olarak da fiyat düşüşlerinin normal şartlarda beklenenden çok daha az olması ya da hiç olmaması mümkündür. 2011 yılında altın 1921 USD üzerinden yani son 20 yılın en yüksek seviyesinde işlem gördü. 2019’a geldiğimiz zaman 1 ons altının 1500 USD (Investing – 03.10.2019 verisi) civarında işlem gördüğünü görebiliyoruz. İlk bakışta %20’lik bir değer kaybı olarak görülen altın fiyatlaması aslında Amerika Birleşik Devletleri dışında incelendiği zaman farklı bir tablo ortaya koyar. 2011 yılında Türkiye’de 1 USD’nin 1,8 TL olarak işlem gördüğünü göz önünde bulundurduğumuz zaman. Altın’ın ons değeri düşüş yaşamış gibi gözükse de aslında ciddi değer kazanmıştır. Elbette bu durumun aksinin yaşandığı ekonomiler olduğunu da unutmamak gerekir. Amerikan doları karşısında değer kazanan para birimlerinin kullanıldığı ülkelerde altının değerinde düşüş yaşanacağı her zaman göz önünde bulundurulmalıdır. Ancak günümüz ekonomik şartlarında Türkiye’de altın yatırımı, yatırımcılar için hala daha oldukça çekicidir.

Altın ile İlgili Mutlaka Dikkate Alınması Gereken Noktalar

Altın tarih boyunca insanlık için özel ve değerli bir varlık olmuştur. Enflasyon ve deflasyon karşısında yatırımlarını korumak isteyenler için portföyde yer verilmesi gereken bir yatırım aracıdır. Küresel bir tasarruf aracı olarak makro ekonomik ya da jeopolitik belirsizliklerin yaşandığı dönemlerde yatırımcılar için finansal teminat sağlar. Altına yatırım yapma nedenleri nelerdir?

USD Dolarının Volatilesi

Amerikan doları konvertibilitesi ve gücü ile dünyanın en önemli rezerv para birimleri arasında yer alsa da zaman zaman düşüş yaşamaktadır. 1998 ile 2008 yılları arasında doların diğer para birimleri karşısında yaşadığı değer kaybı da göz önünde bulundurulduğu zaman altın daha güvenilir bir yatırım aracı olarak görülebilir. Doların diğer para birimleri karşısında değer kaybı yaşadığı 10 yıllık dönemde, altın 3 kat değer kazanmıştır.

Enflasyon Önemli

Altın değerine tarihsel olarak bakıldığı zaman her zaman enflasyon karşısında başarılı bir yatırım aracı olduğu görülmüştür. Yaşam maliyetinin yükseldiği dönemlerde altın genellikle yükselme eğilimine giren bir yatırım amacıdır. Geçmiş 50 yıla bakıldığı zaman yatırımcılar genel olarak altın fiyatlarının yükseldiğini ve yükselen enflasyon karşısında ise borsaların değer kaybettiğin gördüler. Bu durumun nedeni ise resmi paranın enflasyondan dolayı satın alma gücünü kaybettiği durumlarda, altının bu para biriminde daha değerli hale gelmesi ve bu yüzden diğer her şey ile beraber yükseliş göstermesidir. Bununla birlikte altın iyi bir yatırım aracı olarak görülür, bu da insanlar yaşadıkları ülkenin resmi parasının değer kaybı yaşadığını düşündükleri durumlarda altın almaya yönelmelerine neden olur.

Deflasyon Koruması

Deflasyon belirli bir dönem boyunca fiyat seviyelerinde genel bir düşüş yaşanmasına bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Enflasyonun tam tersi olarak değerlendirilen bu durum tüketim talebinin azalması ile birlikte ortaya çıkar. Alım gücünün yükselmesi ve işsizlik oranın artması da deflasyonun bir sonucudur. Altının deflasyon karşısındaki duruşu da yatırımcılar için oldukça önemlidir. İnsanlar deflasyon dönemlerinde alım gücünün yükselmesine bağlı olarak yatırım yapmaya daha çok motive olurlar, bu da insanları altın almaya teşvik eder. Altına olan talebin artmasıyla birlikte de altın değer kaybı deflasyon sürecinde diğer yatırım araçları kadar gözle görülür olmaz.

Jeopolitik Belirsizlikler

Altının değer kazanması sadece ekonomi ile ilgili değildir. Politik gelişmeler de altının değer kazanmasında etkili olur. Sıcak savaş kavramı dünyanın genelini terk etse de hala devam eden savaşlar ve her zaman devam edecek olan soğuk savaşlar insanların dünya genelindeki gerilimli havayı hissetmelerine ve buna bağlı olarak da daha güvenilir yatırım araçlarına yönelmelerine neden olur. Devletlere duyulan güvenin azaldığı durumlarda altın değer kazanır. Örnek olarak brexit sürecinde Avrupa Birliği’nde yaşanan gerginlikler beraberinde altının yükselişini tetiklemiştir.

Arz Kısıtlaması

90’lı yıllardan günümüze geçen sürede altın arzının kayda değer bir kısmı küresel merkez bankaların kasalarındaki külçe altın satışından sağlanmaktadır. Bu satışın 2008 yılından beri nispeten yavaşlamış olması, madenlerden çıkan altın üretimindeki azalma altının değer kazanmasına neden oldu. 2011 yılında altın madeni çıkarılmasında yeni bir yükseliş görülse de bu madenin piyasaya yansıması 10 yılı bulabileceği için birkaç yıl daha arza bağlı olarak altın değerlenmesinden bahsetmek mümkün.

Yükselen Talep

Dünya genelindeki talebin arttığı her hangi bir metanın değeri yükselir. Bunu yakın zamandan örneklemek gerekirse kripto paraların çıkışı ve yükselişi ile birlikte artan işlemci ve ekran kartı fiyatlarını göstermek mümkün. Altın da bir yatırım aracı olmasının yanı sıra kültürel ve geleneksel değeri olan bir metadır. Hindistan ve Çin dünyanın en yüksek altın tüketimine sahip iki ülkesidir. Hindistan’da düğün mevsimi olarak bilinen ekim ayında altın tüketiminin artması ile birlikte altın bu talep yükselişinden etkilenerek değer kazanır. Altın Çin’de geleneksel bir tasarruf aracı olması sebebiyle bu ülkede altına olan talebin artışı da dünya piyasalarına yansımaktadır.

Portföy Çeşitliliği – Yatırım Sepeti

Ekonomik okur yazarlığı konusunda kendine güvenmeyen, riskli yatırım yapmak istemeyen pek çok insan birbirleri ile yakın ilişkisi bulunmayan farklı yatırım araçlarını birlikte kullanarak kendilerini garanti almak isterler. Altında portföy çeşitliliği sağlamak için tercih edilebilecek önemli bir yatırım aracıdır. 70’li yıllarda altın yatırımı yapanlar için cidden oldukça güzel getiriler almak mümkündü. 80’li ve 90’lı yıllarda ise hisse senetleri ciddi anlamda kazanç getirdiler. 2010’lu yıllarda ise hisse senetleri eskisi kadar kazançlı olmazken altın yine yükselen yıldız olarak yatırımcıların dikkatini çekiyor. Bu nedenle yatırım sepeti yapmak isteyenler mutlaka yatırımlarının bir kısmını altına yapıyor.

Sınırları

Altın bir yatırım sepetinde yer aldığı zaman yatırımcı için oldukça güven veren bir değerdir. Hisse senetleri, bonolar ya da döviz düşerken altın fiyatı genellikle yükseliş gösterir. Uzun vadede altın oldukça iyi bir yatırımdır çünkü paranın enflasyon ya da ekonomik krizlerin getirdiği olumsuzluklardan etkilenmesine karşı yatırımcı için bir önlem sunar. Sınırlarını belirlemek isteyenler için altın önemli bir yatırım aracıdır.

Yatırım Aracı Olarak Dolar

Amerikan doları konvertibilitesi en yüksek para birimlerinden birisidir. Bunun yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri’nin resmi parası, altın ve petrol gibi emtialar için uluslararası piyasalarda standart sağlayan para birimidir. Global olarak hizmet veren, satış yapan veya işlem hacmi olan pek çok şirket fiyatlandırmasında Amerikan doları kullanılır.

Euro’nun Avrupa birliği resmi para birimi olmasından sonra liderliği Euro ile paylaşan Amerikan doları, buna rağmen rezerv olarak Euro’nun toplamının iki katından fazladır. Oldukça güçlü bir para birimi olmasına rağmen altın ile kıyaslandığı zaman yeterince geleneksel ve güvenilir olmayan bir yatırım aracı olan dolar çoğu zaman daha profesyonel yatırımcılar tarafından tercih edilmektedir. Ancak yine de yatırımını dolar olarak yapmak isteyenler risklerini piyasaları yakından takip ederek azaltabilirler. Günümüzde en popüler yatırım aracı hala altın olsa da Amerikan doları da bazı sebeplerden ötürü başarılı bir yatırım aracı olarak dönem dönem yıldızlaşmaktadır.

Yatırım Çeşitliliği

Bir yatırımcı için kendisini güvene almanın en temel yolu yatırımlarını farklı kalemlerde yapmasıdır. Dolar yatırımı bu noktada önemli bir çeşitlilik sağlayıcı olarak dikkat çeker. Dolar yatırımı kâr ederken altın yatırımı da kârlılık getirmeye yüksek ihtimalle devam edebilir. Bununla birlikte Amerika piyasasındaki hisse senetleri de dolar diğer para birimleri karşısında değer kazandıkça kârlılık sağlayacaktır. Ülke ekonomisine göre bazı durumlarda dolar ve Euro korelasyonla hareket edebilirler. Bu nedenle ülke ekonomisinin genel durumunu değerlendirerek yatırım yaparken altın, Euro ya da yabancı şirketlerin hisse senetlerinin yanına Amerikan doları eklemek, yatırımcı açısından kazançlı bir seçim olur.

Küresel Ekonomik Önlem

Amerika Birleşik Devletleri’nin para politikaları tüm ülkelerin dikkatini çekiyor. Bunun temel nedeni dolar ile ilgili yaşanan ekonomik gelişmelerin dünyanın dört bir yanında faaliyeti olan Amerika merkezli işletmeler, fabrikalar ve yatırımcılar sebebiyle her ülkede etkisinin olması. Döviz piyasalarının tepkileri iki yönlü olarak ele alınabilir. Amerikan dolarının güç kazanacağı ya da kaybedeceği yönünde iki uçlu bir değerlendirme yaparak farklı dövizlerde yatırım yapmak dolar yatırımcıları açısından riski azaltır.

Eşit Şartlarda Faaliyet Alanı

Hisse senetlerinin aksine döviz yatırımları iş günlerinde 24 saatlik süreyle değerlendirilebilir. Bunun temel nedeni hisse senetlerinin doğrudan ait oldukları ülkenin ekonomisi ile ilgilerinin olması ama para birimlerinin işlem yapılan tüm ülke para birimleri ile etkileşim içerisinde olmasından kaynaklıdır. Bu nedenle dolar yatırımı yapmak bu yatırım üzerinden al-sat tekniği ile para kazanmak isteyenler için oldukça avantajlıdır.

Siyasi Olaylar

Dünyada yaşanan tüm siyasi olaylar para piyasalarını doğrudan etkilemektedir. Bu noktada siyasi, ekonomik ve askeri gücü yüksek olan ülkelerin para birimlerine yatırım yapmak kolaycı ama orta vadede akıllı bir seçim olacaktır. Özellikle yatırımcı fiat para birimi üzerinden ülke ekonomisi değerlendirmesi yapabilecek ekonomi okur yazarlığına sahipse dolar yatırımı yapma noktasında daha cesur davranabilir.

Risk = Kazanç

Para birimlerine yatırım yapmak her zaman risklidir. Altın yatırımcıları uzun vadede risk almadıklarını bilirken, döviz yatırımcıları riski her zaman göze alırlar. Bu noktada dolar yatırımlarında kaldıraçlı işlemler devreye girer. Forex piyasalarında kaldıraçlı işlemler sayesinde risk ile birlikte kazanç da arttırılır. Bu işlemler sadece profesyonel yatırımcılar için tavsiye edilse de kısa ve orta vadede diğer yatırım araçlarına göre çok daha yüksek getiri sağlayabilirler.

Altın mı? Dolar mı?

Hem altın hem de dolar açısında yatırımcılar adına güçlü ve zayıf yanların altını çizmiş olsak da günün sonunda profesyonel olmayan bir yatırımcı ya da sadece tasarruf yapmak isteyen birisi için soru tam olarak cevaplanmış sayılmıyor. Yatırım tavsiyesi vermenin en büyük risklerden birisi olduğu günümüz ekonomisinden altın ile dolar arasında doğrudan bir seçim yapmak, ya da herhangi bir yatırım aracını işaret etmek kimse için doğru bir davranış değildir. Ekonomik ve siyasi dinamiklerin sürekli olarak yön değiştirdiği, küreselleşme sebebiyle birbirine göbekten bağlanan ekonomilerde doğrudan yatırım tavsiyesi niteliğinden cevaplamalar yapılmamalıdır. Ancak yatırımları ile ilgili nihai karar vermek isteyenler özetle beklentilerine ve ekonomik durumlarına bakabilirler.

Vadeyi Göz Önüne Alın

Yatırımın vadesi ile ilgili planlama yapılması çok önemlidir. Kısa, orta ya da uzun vadeli yatırım planları hangi yatırım aracını tercih etmeniz gerektiğine dair doğru işareti verecektir. 1 – 3 yıllık bir yatırım düşünenler için dolara yönelmek daha avantajlı olurken 5 ila 15 yıl aralığında bir yatırım yapmak isteyenler için altın her zaman ipi göğüsleyecektir.

Bu noktada yatırımcılar daha az riske girmek için yatırım sepeti oluşturabilirler. Uzun vadeli yatırımları için daha büyük bir yüzdelik dilim ayırmaları olasılıklar sonucunda zarar etmelerine engel olabilir. Öncelikle tüm birikimi uzun vadeli bir yatırıma bağlamak istemeseniz de zarar etmenize neden olacaktır. Ani bir nakit ihtiyacında tüm birikiminizi uzun vadeli yatırım a bağlamışsanız zarardayken yatırımı nakite çevirmek zorunda kalabilir veya faizli geri ödeme ile nakit ihtiyacınızı karşılamanız gerekebilir. Bu riskli ve zarar etme ihtimali doğru yatırım aracının seçilmesine rağmen bile olan bir yatırım şeklidir. Kısa, orta ve uzun vade için farklı yatırım araçları belirlemek riski azaltırken aynı zamanda bir yatırım sepeti oluşturacağı için genel ekonomik gelişmeler karşısında da önlem almaya yardımcı olur. 

Riskleri Unutmayın

Döviz yatırımı yapmanın riskleri olduğunu bilmek en azından sadece tasarruf yapmak isteyenlerin kararları açısından çok önemlidir. Globalleşen dünyada para birimlerinin uzun vadede etkili birer yatırım olmadığı rahatlıkla söylenebilir. Anlık bir nakit ihtiyacında alış fiyatının çok altında döviz bozdurmak yatırımcının zararına olacaktır.

Altın değeri ise yukarıda bahsettiğimiz pek çok nedenden ötürü yükselmeye ya da sabit kalmaya daha uygundur. Bu nedenle ekonomiyi yakından takip etmeyen, uzun vadeli yatırım veya tasarruf yapmak isteyenler için altın iyi bir seçenektir.

Son olarak tasarruflarınızı değerlendirmek için güvendiğiniz bir uzmana, bankadaki hesap danışmanınıza ya da yüksek meblağlar için bir finans danışmanına başvurmanızda fayda olacaktır. Tüm bu içerikte anlatılanlar yatırım tavsiyesi olarak kullanılmamalıdır.