Ülkemizde sigortalı olarak çalışmakta olan kişilerin emeklilik tarihleri, ilk sigortalı oluş tarihlerine ve ödemiş oldukları SSK prim gün sayısı ile yaşlarına göre kademeli olarak değişiklik gösterebiliyor.
1992 yılında 3774 sayılı yasa ile kaldırılmış olan emeklilikte yaş şartı, 1999 yılında 4447 sayılı yasa ile geri getirilmişti. Emeklilik için kademe verileri bu tarihlerde Anayasa Mahkemesi tarafından reddedilmiş olmakla birlikte daha sonra TBMM tarafından yeniden bir düzenleme yapıldı. 2002 yılında SSK Kademeli Emeklilik yeniden yürürlüğe girdi. Daha sonra ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası yasası ile 1 Mayıs 2008 tarihi itibari ile sigortalı olan vatandaşlarımız için SSK Kademeli Emeklilik son kez revizeye uğrayarak uygulanmaya başlandı.
SSK kademeli emeklilik sistemine göre; sigortalı olarak çalışmakta olan erkekler 8 Eylül 1976, kadınlar ise 8 Eylül 1981 tarihi itibari ile sigortalı olarak çalışmaya başlamış olmaları durumunda; beş bin gün prim ödemesi yapmış oldukları takdirde yaş koşulu olmadan emeklilik hakkı kazanabiliyorlar.
Aynı tarihler itibari ile sigortalılıkları başlayan, sigortalı olarak çalışmaya devam eden vatandaşlarımız 3600 gün prim ödemesi yaptıkları takdirde erkeklerde 55 yaşında, kadınlarda ise 50 yaşında emeklilik hakkı kazanabiliyorlar.
SKK Kademeli Emeklilik Sistemi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladıkları ilk tarih 1999 – 2008 yılları arasında olan vatandaşların emeklilik hakkı kazanabilmesi için yedi bin gün prim ödemesi yapması, kadınlarda 58 erkeklerde ise 60 yaş koşulunu yerine getirmeleri gerekiyor.
2008 Yılında Yapılan Yasa Değişikliği ile Emekli Olmak Daha Da Zorlaştı
8 Eylül 1999 tarihinden önce işe başlamasına rağmen emeklilikte yaşa takılan vatandaşlar, işe başlamış oldukları tarihte geçerli olan kanun hükümleri üzerinden emeklilik haklarının iade edilmesine dair Meclis’ten haber bekliyorlar. Ancak iş hayatına yeni atılacak olan gençler için emeklilik hakkını kazanabilmek çok da kolay bir süreç gibi görünmüyor.
1 Ocak 2019 tarihi itibari ile ilk kez sigortalı olacak erkek çalışanların bir kısmının 65 yaşından önce emekli olabilmesi mümkün görünmüyor. 2008 yılında çıkarılan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile önceki kanunda geçerli olan kadın ve erkek emeklilik yaşları kademeli olarak artırılmış, 2048 yılında 65’e çıkarılmıştı. Bu uygulama kapsamında emeklilik yaşı 2036 yılından itibaren kademeli olarak artıyor. 1 Mayıs 2008 tarihinden itibaren işe giren herkes bu yasaya tabi oluyor. Önceki kanunda yer alan kadınlarda 20 ve erkeklerde 25 yıl olan sigortalılık süresi kaldırılmış olup artık emeklilik hakkı kazanımı konusunda herkes için prim günü ve yaş koşulları uygulanıyor.
Bu kapsamda, 4/a’lı olarak da adlandırılan hizmet akdiyle çalışan vatandaşlar 7200, 4/b’li olarak adlandırılan kendi adına bağımsız çalışan vatandaşlar ile 4/c’li olarak adlandırılan kamu çalışanları 9000 prim gününü doldurdukları tarihte uygulanmakta olan yaş üzerinden emeklilik hakkı kazanabiliyorlar.
Kimler 65 Yaşa Tabi Oluyorlar?
Kadınlarda 58 erkeklerde ise 60 olan emeklilik yaşı, çalışmakta oldukları statüye göre prim gün sayısını tamamladıkları tarihteki yaşa yükseliyor. Ve emeklilik yaşının 1 Ocak 2036 tarihinden itibaren her 2 yılda bir yaş artması planlanıyor. Örneğin 1 Ocak 2019 tarihinde kamuda işe giren ya da kendi işini kuran genç bir vatandaş, 9000 prim gününü tamamladığı yaştan önce emeklilik hakkı kazanamayacak. Hizmet akdi ile çalışan kişiler ise 7200 prim gününü doldurdukları tarihte geçerli olan emeklilik yaşına tabi olacaklar.
Kademeli Emeklilik Sistemi’nde Kadınlar Daha Avantajlı
Pek çok etken nedeni ile sigortalı kadınların emeklilik konusunda erkeklerden daha avantajlı bir durumda olduğu açıkça görülebiliyor. Çocuğa bağlı borçlanmalar, staj gibi nedenler dolayısı ile kadınlar daha erken emeklilik hakkı kazanabiliyorlar. Ayrıca, başkasının sürekli bakımına muhtaç olacak derecede ağır engelli bir çocuğu bulunan kadınlar erken emeklilik hakkından yararlanabiliyorlar. Bu durumdaki kadınların 1 Ekim 2008 tarihinden sonra çalıştıkları her gün 1,25 gün olarak hesaplanıyor. Bu koşul söz konusu kadın vatandaşların emeklilik yaşını erkene çekmiş oluyor. 1 Ekim 2008 tarihinden sonra gerçekleştirilen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, emeklilik yaş sınırlarından indiriliyor. SSK, Bağ – kur, Tarım SSK, Tarım Bağ – Kur, Emekli Sandığı kanunlarına bağlı olarak çalışan ve yasada belirtilen düzeyde engelli çocuğu bulunan kadınlar bu haktan yararlanabiliyorlar.
Evlat Edinen Kadınlar Da Doğum Borçlanması Yapabiliyor
Doğum borçlanması hakkından yalnızca doğum yapan anneler değil, evlat edinen anneler de yararlanabiliyor. Bunun için evlat edinilen çocuğun 2 yaşını geçmemiş olması gerekiyor. Borçlanma evlat edinme tarihinden başlıyor. Ayrıca doğum yaptıktan sonra çocuğunu evlatlık veren anne de doğum borçlanması hakkına sahip bulunuyor. Sigortalı olduktan sonra doğum yapan anneler 3 çocuğa kadar doğum borçlanması yapabiliyorlar.
Son 7 Yıl Avantajı Sona Eriyor
2008 yılından önce işe girmiş olan vatandaşların, son 7 yılın yarısından fazlasını hangi statüde geçirmişlerse o statüden emekli olma hakları bulunuyor. Bu nedenle özellikle 4/b kapsamında yer alan kendi adına bağımsız çalışan vatandaşlar, son 7 yıl kuralından yararlanabilmek amacı ile sonradan 4/a’ya geçip en az 2521 prim günü 4/a’lı olarak çalışıp daha erken emekli olma hakkını elde edebiliyorlar.
Bununla birlikte 1 Mayıs 2008 tarihinden itibaren sigortalı olarak çalışmaya başlayan kişiler son 7 yıl kuralından yararlanamıyorlar. Bu kişiler çalışma yaşamları boyunca en fazla hangi statüde prim ödemişlerse o statüden emeklilik hakkı kazanabiliyorlar.
