Kişisel Gelişim Kariyer Planlama

Kariyer Planlama

Kariyer Planlaması Nedir? Kariyer Planlaması Nasıl Yapılır?

“Kariyer planlaması nedir?”, “Kariyer planlaması nasıl yapılır?” ve “Kariyer planlaması sırasında en çok yapılan hatalar nelerdir?” gibi önemli soruların yanıtları sizi bekliyor.

Güler yüzle camdan dışarı bakan ofis çalışanı
Hero Images / Getty Images

İşinde mutsuz olan milyonlarca çalışan var; kariyerinde sürüklenenler, kariyer seçiminde hata yapanlar ve tam olarak ne istediğini bulamayanlar mutsuz çoğunluğu oluşturuyor. Ülkemizde kariyer planlaması ile ilgili yeterli bir bilinç yakalanamadığı için gençleri büyük bir tehlike bekliyor.

Değişen iş koşulları, ortaya çıkan yeni meslekler, ailenin beklentisi, gençlerin istekleri ve hayat şartları gibi birçok unsur kariyer planlaması gerekliliğini ikinci plana atıyor. Ancak hayatın kontrolünü eline almak isteyenler için kariyer planlaması tamamlanması gereken en önemli adımlardan biri olmayı sürdürüyor.

Kariyer planlaması dendiğinde akla ilk “gelecekte ne olmak istiyorsun?” sorusu geliyor, kavramın geniş konsepti maalesef anlaşılamıyor. Gelecek için belirledikleri hedefleri yerine getiremeyenler “iş işten çoktan geçti” diye düşünüyor. Kariyer yolunda çaba harcandığında geriye dönüşü de zor olduğundan hem iş hayatına atılacakların hem de hali hazırda çalışma hayatına atılanların kariyer planlaması için kendilerine bir hareket planı hazırlaması gerekiyor.

Kariyer Planlaması Nedir?

İş hayatınız boyunca yapmak istediklerinizi, yapmak istediklerinize nasıl ulaşabileceğinizi ve iş yaşamında neleri hedeflediğinizi ortaya koyduğunuz plan “kariyer planlaması” ya da “kariyer planı” olarak tanımlanabilir. Kariyer için bir yol haritası işlevi gören kariyer planlaması mümkün olduğunca erken yaşlarda yapılmalıdır. Genellikle çalışma hayatına atılan kişiler, farkındalık kazandıktan sonra kariyer planı yaparlar ve biraz geç kaldıkları için kariyerlerine ya sıfırdan başlamaları gerekir ya da kariyer planlarını mevcut konumlarının üzerine inşa etmeleri…Takdir edersiniz ki bu her zaman mümkün olamaz; aile kurulması, hayat sorumluluğunun üstlenilmesi bireylerin kariyerlerinde dramatik değişimler yapmalarını engelleyebilir.

Kariyer planı hazırlanırken, ki az sonra detayları vereceğiz, bireylerin sahip olduğu nitelikleri, olmak istediği yeri ve kariyer hedefini bilmeleri gerekiyor. Kendinizi tanımadan yaptığınız bir kariyer planı, gerçek manasıyla bir kariyer planı olarak değerlendirilemiyor. Bu nedenle de özellikle lise yıllarında mesleki farkındalığın kazanılması gerekiyor. Birçok kaynakta kariyer planlamada üniversite yıllarının önemli olduğu söylense de üniversite ve bölüm tercihlerinin dahi kariyer planına göre yapılması gerektiği gerçeği görmezden geliniyor. Lise yıllarında gençlerin bu bilinçle hareket etmesini beklemek çok gerçekçi bir yaklaşım değil, en azından mevcut koşullarda, üniversite yıllarında kariyer planlamada gerekli aksiyonun alınması gerekiyor.

Kariyer Planlaması Nasıl Yapılır?

Kariyer planlaması kişi özelinde şekillendirilmeli ve mümkün olduğunca erken süreçte tamamlanmalıdır. Kariyer planlaması iş hayatına atıldıktan sonra da yapılabilir ancak etkisi kısıtlı kalabilir. Bu nedenle bu bölümde iş hayatına henüz atılmayan kişilere özel kariyer planlaması adımlarını ele alacağız.

Kariyer planlamasının ilk aşaması kendini tanımaktır. “Nelerden hoşlanıyorsunuz, neler yapmak istersiniz, hayattaki öncelikleriniz neler, insanlarla ilişkileriniz ne düzeyde, kendinizi nasıl ifade edebiliyorsunuz, kendinizi 1 – 5 – 10 sene sonra hangi hedeflere ulaşmış görüyorsunuz” gibi soruların yanıtlarını vermelisiniz. Bu yanıtları verirken de başarı arzunuz kadar sizi mutlu eden şeyleri de düşünmelisiniz. Ne kadar başarılı bir kariyeriniz olursa olsun sevdiğiniz işle meşgul olmadığınızda kendinizi tam hissedemeyeceğinizi unutmamalısınız.

Kendinize Sektör Seçin

Bu adım oldukça önemlidir, gelecek vadeden sektörleri araştırmalısınız. Aynı zamanda hali hazırda gelişen sektörlerdeki açıklara odaklanmalısınız. Hangi sektörlerin size hitap edeceğini belirlemeli ve nitelikleriniz doğrultusunda sektörleri elemelisiniz. Sektör seçimi yaparken geliştirebileceğinizi düşündüğünüz ya da geliştirmek istediğiniz niteliklerinizi de göz önünde bulundurabilirsiniz. Üniversiteden mezun olduysanız illa ki kendi bölümünüzle ilgili bir kariyer planı çizmek zorunda olmadığınızı bilmelisiniz, hayatınızı etkileyecek potansiyeli olan sektör seçimi sırasında eksiklikleriniz varsa gidermeye çalışarak hayallerinizdeki kariyere erişebilirsiniz.

Gelişim Alanlarınızı Belirleyin

Sektör seçerken hafif bir giriş yaptığınız niteliklerinizi değerlendirme sürecini artık derinleştirebilirsiniz. Çalışmak istediğiniz sektörde hangi niteliklerin ön plana çıktığını ve rakiplerinizin hangi alanlarda kendini geliştirip geliştirmediğini belirlemelisiniz. Böylelikle farklılaşma çalışmalarınıza başlayabilir, mezun olduktan sonra ya da iş ararken bekleme sürecinizi kısaltabilirsiniz.

Güçlü ve Eksik Yönlerinizi Belirleyin

Çalıştığınız iş hayalini kurduğunuz iş olsun istiyorsanız kariyer planlama aşamasında kendinize dürüst davranmalısınız. Güçlü yönlerinizi belirlerken de zayıflıklarınızı tespit ederken de acele etmemelisiniz. Güçlü ve zayıf yönlerinizi objektif bir şekilde değerlendirdiğinizde bir sorun tespit ederseniz yapmanız gereken nasıl bir strateji benimseyeceğinize karar vermektir. Ailenizle ya da kariyer danışmanlarıyla konuşursanız size yardımcı olacaklardır.

Şimdi Hareket Planı Zamanı!

Kariyer hedefinizi, çalışmak istediğiniz sektörü, zayıf ve güçlü yanlarınızı bulduktan sonra artık hareket planı hazırlayabilirsiniz. Hedeflerinize ulaşma yönünde size yardımcı olarak tüm verileri toplamalısınız. Verdiğiniz kararları gözden geçirmeli, hedeflediğiniz mevkilerde olan kişilerle iletişime geçmelisiniz. Doğru bir hareket planı yapabilirseniz kariyer planlama sürecinizi somut adımlarla destekleyebilirsiniz.

Kariyer planlama yapmak kolay değildir. Henüz iş hayatına başlamamış kişiler için de hali hazırda düzenli bir işi olanlar için de kariyerini gözden geçirmek cesur bir hamle olarak kabul edilebilir. Yine de kariyer planlaması aşamalarını sonlandırırken, kariyer planı için hiçbir zaman geç olmadığını hatırlatmak istiyoruz. Eğer siz de kariyer planınızı değiştirmek ve mevcut işinizden uzaklaşmak istiyorsanız finansal planınızı yapmalı, kariyer değişikliği halinde geçiminizi nasıl sağlayabileceğinizi öngörmelisiniz. Finansman sıkıntısı yaşamıyorsanız hayattan ne beklediğinizi sorgulamak için geç kalmadığınızı unutmamalısınız.

Kariyer Planlama Sırasında Bu Hatalardan Kaçının!

Yazımızın en başında da değindiğimiz gibi kariyer planı kişiseldir, kişiye özeldir ve kişinin beklentilerini yansıtmalıdır. Bu nedenle kariyer planlaması aşamasında kaçınılması gereken ilk hata başkalarının isteklerine göre davranmaktır. Kariyer planlaması yapmaya karar verdiğinizde mümkün olduğunca başka kişilerin sizinle ilgili planlarını dinlemeyin, sizi mutlu edecek çalışma alanlarını belirledikten sonra başkalarından fikir alın, ama isteklerinizi başkalarının dayatmaları ile şekillendirmeyin.

Yalnızca prestijli olduğunu düşündüğünüz ya da çok para kazandırdığını duyduğunuz alanlarda kariyer planlaması yapmayın. Kendinizi ve yeteneklerinizi tanıyın, kendi amaçlarınıza ulaşmanız yönünde sizi destekleyecek tercihler yapın.

Kariyer hedefi belirleme aşamasında yalnız olmanızı önersek de kararınızı verdikten sonra tam tersi bir strateji benimsemeniz gerektiğini savunuyoruz. Hazırladığınız kariyer planında bir aksama olmaması için başkalarından yardım isteyin. Kafanızdaki soru işaretlerini azaltın ve başkalarının sahip olduğunu düşündüğünüz deneyimden faydalanın.

İş hayatına atıldıktan sonra kariyer planlama yapıyorsanız, yine belirtiyoruz, yolunuz zor ama engelleri aşabilirsiniz! Fakat kariyer planlama yaparken sadece iş ilanlarına bakıyorsanız bu noktada bir sorun olduğunu söyleyebiliriz. İş ilanlarına göre bir yol haritası çizmekle kariyer planlama arasında ciddi bir fark vardır!

Kariyer planlama yapıp sonradan vazgeçenler arasında yer almayın! Evet zorlu ve herkesin girmeye cesaret edemediği bir yolu tercih ettiniz. Ancak başarı için sabır gerektiğini unutmayın. Kariyer planlaması kadar tutarlılığın da önemli olduğunu, kariyer tercihlerinizin mutluluğunuz üzerinde etkisinin çok büyük olduğunu her zaman hatırlayın.